АКШнын Венесуэладагы операциясына карата реакциялар күч алууда

АКШнын Венесуэлага каршы аскерий соккулары жана алардын натыйжасында президенти Николас Мадуро кармалганы тууралуу АКШ президенти Дональд Трамп билдиргенден кийин дүйнө жүзү боюнча реакциялар агылып кирди.

Латын Америкасынын, Европанын жана Жакынкы Чыгыштын өкмөттөрү эгемендүүлүктүн бузулушу, аймактык туруксуздуктун болушу жана кеңири чыр-чатактын коркунучу боюнча тынчсызданууларын билдиришти.

Айрымдар сабырдуулукка чакырышса, башкалары дипломатиялык ортомчулукка чакырышты.

АКШ Мадурону баңгизат аткезчилигине катышкан деп айыптаганда чыңалуу башталган, Мадуро бул айыптоону четке каккан жана сүйлөшүүлөргө ачыктыгын билдирген.

Колумбия

Колумбия президенти Густаво Петро АКШнын аба соккуларынан кийин чек ара аймагына аскерлерди жайгаштырууну жарыялады.

Петро АКШнын аракеттерин "Латын Америкасынын эгемендигине кол салуу" катары айыптап, алар гуманитардык кризисти жаратышы мүмкүн деп эскертти.

"Диалог" аркылуу чечим табууга чакырган солчул лидер социалдык медиадагы билдирүүсүндө Венесуэланын чек арасы боюнча "коопсуздук күчтөрүн жайгаштырууну" буйрук кылганын ырастады.

Венесуэла президентинин өкмөтүнүн жакын өнөктөшү болгонуна карабастан, Петро Мадуронун кармалышы боюнча комментарий берген жок.

Петро мурда Америка мамлекеттеринин уюмунун (OAS) жана БУУнун эл аралык укук боюнча АКШнын аракеттеринин мыйзамдуулугун баалоо үчүн "шашылыш" жыйынын өткөрүүгө чакырган. БУУнун Коопсуздук Кеңешинин быйылкы убактылуу мүчөсү Колумбия жыйын өткөрүүнү суранды.

Орусия

Орусия ошондой эле АКШнын Венесуэладагы аскердик аракеттерин айыптап, кол салууга эч кандай негиз жок экенин жана "идеологиялык душмандык" дипломатияны басып алганын билдирди.

Орусиянын Тышкы иштер министрлиги билдирүүсүндө: "Бүгүн эртең менен АКШ Венесуэлага куралдуу чабуул жасады. Бул өтө тынчсыздандыруучу жана айыпталышы керек болгон абал", - деп билдирди.

Билдирүүдө мындай аракеттерди мыйзамдаштыруу үчүн айтылган негиздөөлөр негизсиз жана "идеологиялык душмандык прагматизмди басып алган" деп кошумчаланды. Венесуэланын лидери Николас Мадуро билдирүүдө түздөн-түз айтылган эмес.

Орусия Венесуэла эли менен тилектештигин кайталап, АКШнын чабуулдарында орус жарандарынын жаракат алганы тууралуу эч кандай маалымат жок экенин кошумчалады.

Иран

Иран кол салууну өлкөнүн эгемендүүлүгүн жана аймактык бүтүндүгүн "ачык бузуу" деп мүнөздөдү.

Ирандын Тышкы иштер министрлиги: "АКШнын Венесуэлага аскердик чабуулу Бириккен Улуттар Уюмунун Уставынын негизги принциптерин жана эл аралык укуктун негизги эрежелерин, айрыкча Уставдын 2-беренесинин 4-пунктун ачык бузуу болуп саналат", - деп билдирди.

Билдирүүдө АКШнын аскердик чабуулу айыпталып, ал өлкөнүн улуттук эгемендүүлүгүн жана аймактык бүтүндүгүн ачык бузуу болуп саналаары белгиленген.

Билдирүүгө ылайык, бул чабуул Бириккен Улуттар Уюму жана мыйзам үстөмдүгүн, тынчтыкты жана эл аралык коопсуздукту сактоого жооптуу бардык мамлекеттер тарабынан дароо жана ачык айыпталышы керек болгон агрессиянын мисалы болуп саналат.

Министрлик ошондой эле Венесуэланын эгемендүүлүгүн, аймактык бүтүндүгүн жана өзүн-өзү аныктоо укугун ырастап, бардык мамлекеттер жана эл аралык уюмдар, айрыкча БУУнун Коопсуздук Кеңеши "АКШнын мыйзамсыз агрессиясын" дароо токтотуу жана чабуулдарды пландаштырган жана жасагандарды жоопкерчиликке тартуу үчүн юридикалык жана моралдык жоопкерчиликке ээ экенин баса белгиледи.

Бельгия

Бельгиянын тышкы иштер министри АКШнын чабуулдарынан кийин Брюссель Венесуэладагы кырдаалды кылдаттык менен көзөмөлдөп жатканын жана аймактагы жарандарынын коопсуздугун "биринчи кезектеги артыкчылык" деп эсептей турганын айтты.

X боюнча билдирүүсүндө Максим Превот: "Венесуэладагы кырдаалды эске алуу менен, жарандарыбыздын коопсуздугу биринчи орунда турат. Венесуэла үчүн жооптуу болгон Боготадагы элчилигибиз жана Брюсселдеги бөлүмдөрүбүз толугу менен мобилизацияланган", - деди.

Превот кырдаал европалык өнөктөштөр менен координацияланып, кылдат көзөмөлдөнүп жатканын кошумчалады.

Италия

Италиянын премьер-министри Жоржиа Мелони ишемби күнү Венесуэладагы кырдаалды "кылдаттык менен көзөмөлдөп" жатканын жана өлкөдөгү италиялык жарандар жөнүндө маалымат чогултууга аракет кылып жатканын билдирди.

Мелони Италиянын тышкы иштер министри Антонио Таяни менен тынымсыз байланышта экени айтылды. Учурда Венесуэлада болжол менен 160 000 италиялык жашайт, алардын көпчүлүгү кош жарандуулукка ээ.

Таяни Рим өкмөтү жана Каракастагы консулдуктун дипломатиялык өкүлчүлүгү кырдаалды жана өлкөдөгү италиялык коомчулукту кылдаттык менен көзөмөлдөп жатканын айтты. X сайтындагы билдирүүсүндө Таяни премьер-министр Мелониге дайыма маалымат берилип турганын жана тышкы иштер министрлигинин кризистик бөлүмү активдүү иштеп жатканын белгиледи.

Куба

Кубанын лидерлери дагы АКШнын аскердик чабуулдарына реакция кылышты.

Кубанын президенти Мигель Диас-Канел X сайтындагы билдирүүсүндө: "Куба АКШнын Венесуэлага каршы кылмыштуу чабуулун айыптайт жана эл аралык коомчулуктан шашылыш жооп кайтарууну талап кылат", - деди.

Диас-Канел аймакка "мыкаачылык менен кол салынып жатканын" жана муну "эр жүрөк Венесуэла элине жана "Жаңы Америкага" каршы мамлекеттик терроризм" деп атаган.

Испания

Испания АКШ менен Венесуэланын ортосундагы кризисте ортомчулук кылууну сунуштады.

Тышкы иштер министрлиги билдирүүсүндө Испания "чыңалууларды басаңдатууга жана сабырдуулукка чакырарын" билдирди.

Испания 2024-жылдын 28-июлунда Венесуэлада өткөн президенттик шайлоону тааныган жок, расмий жыйынтыктар боюнча, анда Николас Мадуро жеңишке жеткен. Оппозиция жана көптөгөн эл аралык байкоочулар шайлоодо кеңири масштабдуу алдамчылык болгонун билдиришти жана бул талаш-тартыштардан кийин оппозициянын талапкери Эдмундо Гонсалес Уррутия коопсуздук маселелеринен улам өлкөдөн чыгып, Мадридге кеткен.

Министрлик Испания саясий себептерден улам өз өлкөсүнөн кетүүгө аргасыз болгон он миңдеген венесуэлалыктарды кабыл алганын жана кабыл ала берерин, ошондой эле өлкө үчүн демократиялык, сүйлөшүү жана тынчтык жолу менен чечим табууга жардам берүүгө даяр экенин кошумчалады.