Президент Режеп Тайип Эрдоган ишемби күнү Кара деңиз Орусия менен Украинанын ортосундагы согуш талаасына айланбашы керектигин эскертип, кол салуулардын көбөйүшү чыр-чатакты кеңейтип, маанилүү деңиз соода жолдоруна коркунуч келтириши мүмкүн экенин айтты.
Түркмөнстандын Ашхабад шаарында өткөн Эл аралык тынчтык жана ишеним форумунан кайтып келе жаткан учакта журналисттерге маалымат берген Эрдоган акыркы кол салуулар согуштун Украинадан Кара деңиз бассейнине жайылуу коркунучун көрсөтүп жатканын айтты.
Эрдоган: «Кара деңиз согуш талаасы катары каралбашы керек. Бул Орусияга да, Украинага да пайда алып келбейт. Кара деңизде баарына коопсуз кеме жүрүүсү керек», - деп айтты, Анадолу агенттигинин маалыматына караганда.
Президент Эрдогандын бул сөзү түрк компаниясы башкарган чет элдик желектүү кеме Украинанын Черноморск портуна орусиялыктардын кол салуусунда зыянга учурагандан кийин айтылды.
Эрдоган бул окуя Анкаранын деңиз транспортуна жана аймактык туруктуулукка коркунуч келтирген тобокелдиктер боюнча көптөн берки эскертүүлөрүн бекемдегенин айтты.
Чыңалууну басаңдатууга жана диалогго чакырыктар
Өткөн аптада Орусиянын президенти Владимир Путин Москва Украинанын портторуна кол салууларды күчөтүп, эгерде орусиялык танкерлерге кол салуулар улана берсе, Киевди колдогон өлкөлөрдүн кемелерин бутага алууну карап көрүшү мүмкүн деп эскерткенден кийин чыңалуу ого бетер күчөдү.
Эрдоган Түркиянын чыңалууну басаңдатууга жана диалогго чакыруусун улантып жатканын айтып, Анкара согуштун башынан бери Кара деңизди аскердик чыңалуудан алыс кармоону жактап келгенин кошумчалады. Ал кемелердин коопсуз сүзүп жүрүүсү согушуп жаткан тараптар үчүн гана эмес, ошондой эле Кара деңиз жолдоруна көз каранды болгон дүйнөлүк азык-түлүк жана энергетикалык камсыздоо чынжырлары үчүн да маанилүү экенин кошумчалады.
Түрк лидери ошондой эле Түркмөнстанда Путин менен болгон жолугушуусунда согуш жана кеңири тынчтык аракеттерин талкуулаганын, Анкаранын позициясын кайталаганын жана жаңы дипломатиялык демилгелерди кубаттаганын айтты. Эрдоган АКШнын президенти Дональд Трамп жетектеген диалог аракеттерин колдой турганын жана Түркия ар кандай ишенимдүү тынчтык процессине салым кошууга даяр экенин билдирди.
«Тынчтык алыс эмес, биз муну көрүп турабыз», - деп айткан Эрдоган, Путин Анкаранын позициясын жана анын конструктивдүү ролду ойноого даяр экенин биле турганын кошумчалады.
Тынчтыктын узактыгы конкреттүү кадамдарга байланыштуу
Украинадан тышкары, Эрдоган Жакынкы Чыгыштагы Израилдин агрессиясы сыяктуу аймактык жана эл аралык маселелерге да токтолду.
Эрдоган Израилди катуу сынга алып, кырдаалды коопсуздук көйгөйү күчөп бараткан маселе катары мүнөздөп, аны жок кылуу жана ок атышууну токтотуу боюнча милдеттенмелерди толук аткаруу зарыл экенин билдирди.
«Израиль өз убадасын аткарып, ок атышууну толугу менен аткарып, Газадагы жашоонун калыбына келишине жол бериши керек», - деди ал.
Эрдоган ок атышууну токтотууну сактабоо аймакта кайрадан туруксуздуктун жана гуманитардык кырсыктын коркунучун күчөтөрүн эскертти.
Ал жердеги шарттарды жакшыртуу жана мурда жетишилген келишимдерди сактоо боюнча конкреттүү кадамдар узакка созулган тынчтык үчүн абдан маанилүү экенин айтты.
Түркия менен Европа Биримдигинин мамилелери, Сирия
Түркиянын Европа Биримдигине мүчө болуу боюнча көптөн бери токтоп калган аракети жөнүндө айткан Эрдоган Европа Биримдиги менен Түркиянын мамилелеринин, эгерде блок стратегиялык көз карашты кабыл алып, кошулуу боюнча сүйлөшүүлөрдү алдыга жылдыруу үчүн конкреттүү кадамдарды жасаса, пайда алып келерин айтты.
Ал ошондой эле Сирия боюнча 10-марттагы келишимдин маанисин баса белгилеп, ал аймактын келечеги үчүн абдан маанилүү экенин жана аны толук ишке ашыруу эң жакшы натыйжаларды берерин айтты.
Эрдогандын сөздөрү Түркиянын Орусия жана Украина менен диалогду улантуу, аймактык туруктуулукту колдоо жана ортомчулук ролун сактоо боюнча аракеттерин чагылдырат, ошол эле учурда Израилди Газа маселеси боюнча эскертип, Батыш өнөктөштөрүнөн кайрадан кызматташууну талап кылат.
