Катманду шаарында полиция өкмөттүк саясатка каршы чыккан демонстранттарга ок чыгарып, кеминде 14 адам каза болуп, ондогон адамдар жаракат алышты деп Непалдын мамлекеттик телеканалы билдирди.
Окуядан кийин бийлик Катманду шаарында коменданттык саат киргизди.
Мамлекеттик телеканалдын маалыматына ылайык, полиция жаштардын парламент имаратына кирүүгө аракет кылган учурунда көздөн жаш агызуучу газ жана желим ок колдонгон. Бул нааразычылык акциясы дүйшөмбү күнү социалдык тармактардын жабылышына жана өкмөттүн коррупциясына каршы уюштурулган.
Дүйшөмбү күнү он миңдеген демонстранттар Непалдын борборуна чыгып, Facebook, X жана YouTube сыяктуу социалдык тармактарды жабуу чечимине нааразычылыгын билдиришти. Бийлик бул платформалар өкмөттүн көзөмөлүнө катталып, баш ийбегенин жүйө келтирген.
Демонстранттар тикенек зымдарды жарып өтүп, парламент имаратын курчап, полицияны артка чегинүүгө аргасыз кылышты. Полиция көздөн жаш агызуучу газ жана суу аткычтарды колдонгон, бирок демонстранттардын саны көп болгондуктан, парламент имаратынын ичине баш калкалоого мажбур болушту.
Окуядан кийин абал чыңалып, өкмөт парламенттин, өкмөттүк секретариаттын, президенттик үйдүн жана шаардын негизги бөлүктөрүнүн айланасында коменданттык саат жарыялады.
“Социалдык тармактарды жабууну токтоткула, коррупцияны токтоткула, социалдык тармактарды эмес!” деп кыйкырган демонстранттар кызыл жана көк түстөгү улуттук желектерди көтөрүп чыгышты.
Улуттук Травма Борборуна жеткирилген жети демонстрант каза болуп, дагы он адам башына жана көкүрөгүнө ок тийип, оор абалда экенин дарыгер Дипендра Пандей билдиргенин Kathmandu Post гезити жазды. Дагы 20дан ашык адам дарыланууда.
Эверест ооруканасында үч демонстрант каза болуп, 50дөн ашык адам дарыланууда, алардын төртөө оор абалда экенин Anadolu агенттиги билдирди. Дагы төрт адам ар кайсы ооруканага жеткирилген, бирок алардын аты-жөнү али тактала элек.
Дүйшөмбү күнкү митингди негизинен 1995-2010-жылдары төрөлгөн жаштар уюштурган, аларды жалпы “Z мууну” деп аташат.
Өкмөттүн айтымында, Непалда кеңири колдонулган социалдык тармактардын компанияларына расмий каттоодон өтүү боюнча бир нече жолу эскертүү берилген. Каттоодон өтпөгөндөр өткөн жумада жабылган. TikTok, Viber жана дагы үч платформа катталып, үзгүлтүксүз иштеп жатат.
Өкмөт парламентке социалдык тармактарды “туура башкаруу, жоопкерчилик жана отчеттуулукка” милдеттендирүү боюнча мыйзам долбоорун сунуштады. Бул мыйзам долбоору компаниялардан өлкөдө байланыш кеңсесин ачуу же өкүл дайындоону талап кылат.
Бул мыйзам долбоору цензуранын куралы катары сынга алынып, интернеттеги нааразычылыктарын билдирген өкмөттүн оппоненттерин жазалоо аракети катары бааланууда. Укук коргоо уюмдары бул мыйзам долбоорун сөз эркиндигин чектөө жана негизги укуктарды бузуу аракети деп аташты.
2023-жылы Непал TikTok тиркемесин “социалдык гармонияга жана жакшы мамилелерге доо кетирип, адепсиз материалдарды таратууда” деп ноябрда убактылуу жапкан. Бирок, TikTok жетекчилери жергиликтүү мыйзамдарга баш ийүүгө убада бергенден кийин, тыюу алынган.
