Адольф Гитлер туулган үйдүн полиция борборуна айландырылышы Австриядагы туулган жери Браунау-ам-Инн шаарында ар кандай сезимдерди жаратты.
Германия чек арасындагы шаарчада үйдүн алдында сөз сүйлөгөн 53 жаштагы кеңсе жардамчысы Сибилле Трейблмайер: “Бул эки миздүү бычак”,- деди. Трейблмайер AFP маалымат агенттигине берген билдирүүсүндө бул кадамдын бул кадам ашынган оңчулдардын аймакка чогулушуна тоскоол болушу мүмкүн экенин, бирок имараттын «дагы жакшы же башка максатта колдонулушу мүмкүн» экенин белгиледи.
Өкөмт аянтты “таасирсиз абалга алып келүүнү” максат кылган жана 2026 - жылы эскирген имаратты жеке ээсинен мамлекетке өткөрүп алуу үчүн мыйзам чыгарган. 1938-жылы Гитлердик Германия тарабынан аннексияланган Австрия Холокосттогу жоопкерчиликти толук моюнга албагандыгы үчүн көп жолу сынга кабылган. Мурдагы нацисттер тарабынан негизделген ашынган оңчул Эркиндик партиясы 2024-жылдагы улуттук шайлоодо эң көп добуш алганына карабастан өкмөт кура албаса да сурамжылоолордо алдыда. Өткөн жылы Браунау-ам-Инн шаарында нацисттерди эске салган эки проспектинин аты активисттердин көп жылга созулган арыздарынан кийин өзгөртүлдү.
Гитлер 1889-жылы 20-апрелде туулган жана балалыгынын кыска бир мезгилин өткөргөн үй шаардын борборундагы дүкөндөр менен курчалган тар көчөдө жайгашкан. Үйдүн алдындагы эстелик ташта бул сөздөр жазылган: «Тынчтык, эркиндик жана демократия үчүн. Фашизмге экинчи жол жок. Каза болгон миллиондогон киши эскертет».
AFP агенттигинин бул жумада ишке ашырган сапарында жумушчулардын жаңыланган сырткы көрүнүшүнө акыркы штрихтерди киргизип жатканы байкалды. Ички иштер министрлиги полиция кызматкерлеринин “2026 - жылдын экинчи чейрегинде” имаратка көчүүнүн пландалып жатканын билдирди.
Бирок Холокосттун курмандыктарынын кызыкчылыгын коргогон Австриянын Маутхаузен комитетинин мүчөсү, жазуучу Людвиг Лахердин айтымында: ал жердин полиция бөлүмү болушу күмөндүү маселе, анткени полиция ар кандай саясий системада мамлекет эмнени кааласа, ошону коргоого милдеттүү. Лахер имаратты адамдар тынчтыкты орнотууну талкуулоо үчүн чогула турган жайга айландыруу идеясы буга чейин "чоң колдоого ээ болгонун" эске салды.
34 жаштагы дүкөн ээси жана Браунаунун тургуну Жасмин Штадлер болсо, Гитлердин бул үйдө төрөлүшүн "тарыхый контексттин” ичинде үй жөнүндө көбүрөөк маалымат берүү кызыктуу болорун айтты. Ошондой эле Штадлер имаратты кайра курууга кеткен 20 миллион евролук (24 миллион доллар) чыгымды катуу сынга алды.
«Бир аз тынчтык»
Ошентсе да, имараттын кайра долбоорлонушун колдогондор да бар. Имарат мындан көп жыл мурун Ички иштер министрлиги тарабынан ижарага алынып, кароосуз калганга чейин мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар үчүн борбор катары кызмат кылган. 57 жаштагы электр инженери Вольфганг Лейтнер бул жердин полиция бөлүмүнө айландырылышы ашынган оңчулдар үчүн «ыйык жайга» айлануусун алдын алуу менен «тынчтык алып келерин» айтты жана: «Имаратты колдонуу жана аны мамлекеттик органдарга, полицияга берүү акылга сыярлык иш», — деп кошумчалады.
Браунаунун консервативдүү мэринин аппараты AFP агенттигинин комментарий берүү өтүнүчүн четке какты.
Австрия боюнча өлкөнүн Холокост тарыхы менен кантип бетме-бет келиши керектиги тууралуу талаш-тартыштар көптөгөн жолу күч алды. Нацисттик башкаруу учурунда 65 000ге жакын австриялык еврей өлтүрүлүп, 130 000и сүргүнгө айдалган.
