Дүйнөлүк укук коргоочулар жана уюмдар коалициясы, 135 күбөнүн көрсөтмөлөрүнө жана ачык булактардан алынган чалгындоо маалыматтарына таянып, Израилдин аскер жетекчилерин, жаш офицерлерди жана кош жарандыгы барларды Газа тилкесинде жасаган согуш кылмыштары үчүн дүйнөлүк соттордо жоопко тартууну пландаштырууда.
Көз карандысыз юристтер, саясатчылар жана окумуштуулардан турган Палестиналыктар үчүн Эл аралык Адилеттик Борбору (ICJP) шейшемби күнү Global 195тин негизделгенин жарыялап, дүйнөлүк укук коалициясынын "согуштук кылмыштарга шектелген адамдарды кайсы жерде болбосун жоопко тартуу үчүн улуттук жана эл аралык укуктук механизмдерди колдонууга аракет кыларын" билдирди.
"Коалиция бир эле учурда бир нече юрисдикцияларда атайын камакка алуу ордерине кайрылат жана тиешеси бар адамдарга каршы сот ишин козгойт" деп айтылды. Коалицияга Малайзия, Түркия, Норвегия, Канада, Босния-Герцеговина жана Улуу Британия сыяктуу өлкөлөр кирет. Global 195тин палестиналыктарга каршы жасалган согуш кылмыштары жана адамзатка каршы кылмыштар темасында эл аралык уюмдардын жана мамлекеттердин жетишсиздигинен улам түзүлгөнү баса белгиленди.
ICJP билдиргендей, Global 195тин максаты Израилдин аскердик жана саясий жетекчилигинин өкүлдөрүн, саясатчылардан тартып операциялык кызматкерлерге чейин эл аралык мыйзамдарды бузгандыгы үчүн жоопко тартуу болуп саналат. Улуу Британияда Израилдин аскерине кошулган же Газа тилкесинде согуштук кылмыштарга катышкан деп шектелген британ жарандарына каршы укуктук чараларды көрүү боюнча алдын ала даярдыктар жүргүзүлгөнү айтылды.
ICJPнин Улуу Британиядагы директору Тайаб Алинин айтымында, "Палестинада согуштук кылмыштарга жооптуу адамдарды соттоо боюнча эл аралык укуктук мекемелердин тоскоолдуктары жана улуттук полиция күчтөрүнүн гуманитардык мыйзамдар жана универсалдык юрисдикция принциптери боюнча милдеттерин аткарбоосу израилдик шектүү согуштук кылмышкерлеринин жазасыз калышына шарт түздү".
Али: “Эл аралык мыйзамдар боюнча мамлекеттер согуштук кылмыштарды иликтеп жоопко тартууга милдеттүү, бирок бул милдеттер көп учурда аткарылбай келет. "Global 195 демилгесинин башталышы бул кемчиликти оңдоо үчүн зарыл укуктук кадам болуп саналат," деди.
“Бир нече юрисдикцияларда улуттук укуктук механизмдерди колдонуу менен биз Газада согуш кылмыштарын жана адамзатка каршы кылмыш жасагандардын соттолушун камсыздап жатабыз. Алар мындан ары эч жакка жашына алышпайт" деп кошумчалады.
Дүйнөлүк Юристтер Ассоциациясынын вице-президенти Хүсейин Дишли Түркияда кылмыш ишин козгоп Израилдин жазасыз калуусун токтотуу үчүн Global 195 демилгесин толугу менен колдогондорун билдирди.
Малайзиялык адвокат жана юрист Аванг Армадажая бин Аванг Махмуд ICJP Газа тилкесиндеги согуштук кылмыштар боюнча көптөгөн далилдерди чогултканын, өлкөсүн бул кылмыштарды иликтөө жана шектүүлөрдү жоопко тартуу үчүн зарыл укуктук жана дипломатиялык координацияны күчөтүүгө чакырганын айтты.
2023-жылдын октябрынан бери Израиль Газа тилкесинде 62,000ден ашуун палестиналыктарды өлтүрүп, 115000ден ашуунун жарадар кылды жана миллиондогон адамдар жер которду. Эми болсо Израиль менен АКШ Газадагы бардык палестиналыктарды этникалык жактан тазалоону пландап жатканын ачык айтышууда.
Израилдин 528 күндүк согушу эл аралык коомчулуктун күчөгөн сын-пикирлерине туш болууда. Эл аралык укук коргоо уюмдары Израилди согуш кылмыштары жана геноциди үчүн айыпташууда. Эл аралык адилет соту айыптоолорду иликтеп жатат, ал эми Эл аралык кылмыш соту Нетаньяху жана мурдагы коргоо министри Йоав Галлантты камакка алуу үчүн аракет көрүүдө.
