Түркиянын Дамасктагы элчиси Нух Йылмаз жаңы Сирия администрациясы бийликке келгенден бери Түркия менен Сириянын чек арасындагы негизги коопсуздук коркунучтары жок кылынганын билдирди.
«Аль-Жазира» телеканалынын «Syria Now» программасына берген маегинде Йылмаз Анкара менен Дамасктын ортосундагы дипломатиялык мамилелер жана аймактык өнүгүүлөр жөнүндө сөз кылды.
Йылмаз Түркиянын дүйнөдөгү эң ири дипломатиялык миссиясы Дамаскта жайгашканын белгилеп, эки тараптуу мамилелердин тарыхый тамырларын, ошондой эле аскердик жана экономикалык кызматташтыкты жана терроризмге каршы күрөшүү боюнча биргелешкен милдеттенмелерди баса белгиледи.
Түркия менен Сириянын ортосундагы терең тарыхый жана маданий байланыштарга токтолгон Йылмаз Дамасктын түрк улуттук эс тутумунда өзгөчө орунда тураарын айтты.
Элчи Йылмаз: «Тарых бою «Дамаск-и-Шариф» деген ат менен белгилүү болгон бул байыркы шаар Осмон империясынан селжуктарга чейинки терең тамырлаган мурасты камтыйт. Умейяд мечитиндеги азандан баштап, жалпы салттарыбызга чейин маданиятыбыздын эң уникалдуу издери бул жерде жашап келет», - деди.
«Коопсуздук көйгөйлөрү жоюлду»
Йылмаз эки өлкөнүн ортосундагы коопсуздук шарттарын жана аскердик байланыштарды баалап жатып, Түркиянын президенти Режеп Таййип Эрдогандын «Сирия коопсуздугу – Түркиянын коопсуздугу» деген принцибин эске салды.
Йылмаз Сириядагы өкмөт алмашкандан кийин чек арадагы негизги стратегиялык коопсуздук көйгөйлөрү жоюлганын билдирди.
Йылмаз: «2024-жылдын 8-декабрынан кийин чек арабыздагы төрт стратегиялык коопсуздук көйгөйү – адам аткезчилиги, баңгизаттарды ташуу, көзөмөлсүз миграция жана терроризм дароо жоюлду», - деди.
Элчи Йылмаз түрк деңиз кемелеринин Латакия портуна барышын келечектеги аскердик жана деңиз кызматташтыгынын конкреттүү белгиси катары атап, мындай деди: «Түрк деңиз күчтөрүнүн кемелеринин Латакия портуна барышы – биз алдыдагы мезгилде жүргүзө турган аскердик жана деңиз кызматташтыгынын эң конкреттүү көрсөткүчү. Биз Сирия армиясын окутуу, жабдуулар жана логистикалык муктаждыктары боюнча колдоого даярбыз».
Анкара бул процессти кылдаттык менен көзөмөлдөп жатат
Йылмаз Түркиянын аймактагы террористтик элементтерге карата позициясы ачык экенин билдирип, ПКК/ЙПГ/СДКны аймактан толугу менен жок кылуу керектигин баса белгиледи.
Йылмаз Анкара Сирия өкмөтү менен ЙПГнын ортосундагы процессти кылдаттык менен байкап жатканын билдирип, Сириянын аймактык бүтүндүгүн жана эгемендүүлүгүн коргоо үчүн Түркия, Сирия жана Ирак боюнча ПКК жана СДК элементтерин толугу менен жок кылуу зарыл экенин кошумчалады.
Йылмаз: «Биз терроризм Түркияда гана эмес, бүткүл географиябызда жок болгон чөйрөнү элестетебиз. Түркия, Сирия жана Ирак боюнча СДК жана ПКК элементтерин толугу менен жок кылуу Сириянын аймактык бүтүндүгү жана эгемендүүлүгү үчүн абдан маанилүү. Президент Ахмед Шара айткандай, интеграция процесси жай жүрүп жатканына карабастан, биз терроризмди токтотуу үчүн көрүлгөн кадамдарды колдойбуз», - деди.
10 миллиард долларлык соода максаты
Экономикалык байланыштар жөнүндө айтып жатып, элчи Йылмаз эки тараптуу соода көлөмү кыска убакыттын ичинде 40 пайызга өсүп, 3,75 миллиард долларга жеткенин, ал эми орто мөөнөттүү максат 10 миллиард доллар экенин билдирди.
Йылмаз ошондой эле эркин соода келишими жана биргелешкен өнөр жай аймактары боюнча сүйлөшүүлөр жүрүп жатканын билдирди.
Чек арадагы өтмөктөр жөнүндө айткан Йылмаз, Түркия 900 километрден ашык узундуктагы чек арасы боюнча бардык өткөрүү пункттарын кайра ачууну көздөп жатканын билдирди.
Йылмаз: «Биз 900 километрден ашык чек арасы боюнча бардык дарбазаларды ачууну көздөп жатабыз. Соода министрлигибиз менен Сириянын бажы органдарынын ортосунда жетишилген келишимдин алкагында, биз 3 айдын ичинде чек ара өтмөктөрүн, негизинен Нусайбин-Камышлы линиясын акырындык менен кайра жандандырууну пландап жатабыз. Андан тышкары, Идлибде түзүлө турган Эркин аймак жана кургактык порту долбоору транспорт жана бажы процесстерин тездетет», - деди.
Йылмаз ошондой эле Сириядагы билим берүүнү колдоонун маанилүүлүгүн баса белгиледи. Ал Түркиянын Улуттук билим берүү министрлиги менен Сирия бийлигинин ортосунда жетишилген келишимдин алкагында алдыдагы мезгилде Дамаскта жана анын айланасында эл аралык түрк мектеби ачылаарын билдирди.
Элчи Йылмаз Түркияда убактылуу коргоого алынган сириялыктар үчүн жумушка уруксат алуу талаптарынан бошотуу көптөн бери күчүндө экенин жана Тышкы иштер жана Ички иштер министрликтери келечекте өз өлкөсүнө кайтып келген сириялыктардын Түркияга баруусун жеңилдетүү үчүн жаңы виза эрежелеринин үстүндө иштеп жатканын билдирди.
Президент Эрдогандын Сирияга мүмкүн болгон сапары тууралуу суроого Йылмаз мындай деди: «Президентибиз Дамаскка жана Эмеви мечитине абдан жакшы мамиле кылат. Буга чейин пландаштырылган сапарлар аймактагы окуяларга байланыштуу кийинкиге калтырылган. Президентибизди ушул жылдын аягына чейин Дамаскта көрөбүз деп үмүттөнөбүз. Эрдоган мырза менен Шара мырзанын Эмеви мечитинде басып жүргөн ошол тарыхый учур дүйнөгө эки өлкөбүздүн ортосундагы стратегиялык өнөктөштүктүн күчүн жарыялайт».
