Түркиянын Тышкы иштер министрлиги Сирияда Асад режими кулагандан кийин өлкөнүн тарыхында «жаңы доор» деп сыпаттап, Сириянын саясий өткөөл жана кайра курулуусуна көбүрөөк аймактык жана эл аралык колдоо көрсөтүүгө чакырган кеңири билдирүү жарыялады.
Бейшемби күнү жасалган билдирүүдө Сирия элинин 14 жылдан бери уланып келе жаткан кагылышуунун травмасын жеңүүгө аракет кылып жатканы жана келечегин сириялыктар жетектеген саясий процесс аркылуу түзүшү керектиги баса белгиленди.
Анкара Сириянын аймактык жана глобалдык дипломатияга реинтеграцияга карай акыркы кадамдары колдоого алынышы керектигин белгиледи. Ал мындан ары обочолонуу жана санкциялар алсыз стабилдүүлүккө доо кетириши мүмкүн экенин эскертип, кеңири дипломатиялык жана экономикалык кызматташуу, анын ичинде санкцияларды алып салуу - бекем тынчтык үчүн өтө маанилүү экенин кошумчалады.
Түркия муну гуманитардык жана стратегиялык зарылчылык катары сыпаттап, туруксуздуктун тобокелдиктерин жок кылуунун бирден-бир алгылыктуу жолу «көбүрөөк колдоо жана тереңирээк катышуу» экенин белгиледи.
Түркиянын Сирияга болгон көз карашы: Биримдик, коопсуздук жана кайра куруу
Билдирүүгө ылайык, Түркиянын Сирия саясатынын негизи өлкөнүн аймактык бүтүндүгүн коргоо, террордук коркунучтарды жок кылуу, улуттук ынтымакты камсыздоо жана санкцияларды алып салуу менен кайра курууну колдоо болуп саналат. Түркия Сириянын эгемендигине шек келтирген же мамлекеттик бийликтен тышкаркы куралдуу топтордун жана жикчилдердин жашап кетишине шарт түзгөн бардык демилгелерге каршы экенин дагы бир жолу билдирди.
Билдирүүдө Сириянын түштүгүндө аскердик аракеттердин азайганы жана куралдуу топтордун жаңы улуттук армияга интеграцияланганы билдирилди. Бирок жергиликтүү чыр-чатактар дагы эле чагымчыл аракеттерден улам чыгып жатканы белгиленди.
YPG/PYD террористтеринин аракеттерине байланыштуу чыңалуу
Түркия Сирия өкмөтү менен YPG/PYD үстөмдүк кылган SDG ортосундагы өнүгүп жаткан карым-катнаштарга тынчсыздануусун билдирип, эки тараптын ортосунда кол коюлган өз ара түшүнүшүү меморандумуна шилтеме жасады. Андан тышкары YPG/PYD террордук уюму 26-апрелде Камышлыда уюштурган конференцияны да сынга алып, ал жерде берилген билдирүүлөрдүн SDG-Дамаск келишимине туура келбегенин айтты.
Анкара Сириянын биримдигин колдой турганын кайталады жана жикчилдердин күн тартибине жол ача турган ар кандай тартипке каршы эскертти. YPG/PYDнын ПКК террордук уюмунун Сириядагы уландысы экенин жана көпчүлүгү карапайым жарандар жана балдар болгон 40 миңден ашуун адамдын өлүмүнө жооптуу экенин да эске салды.
Сириянын жаңы конституциясы теңдикке кепилдик бериши керек
Түркия Сириянын келечегин камтыган башкаруунун негизинде куруу керектигин баса белгиледи. Ал Сириянын жаңы конституциясы бардык этникалык жана диний топтор үчүн бирдей укуктарды коргойт деп күтөрүн билдирди.
Тышкы иштер министрлиги сириялыктардын өздүгүн же ишенимдерин билдирүү эркиндигин чектеген ар кандай түзүлүшкө каршы экенин жана теңсиздикти институтташтыруу аракети кескин түрдө четке кагыла турганын билдирди.
Билдирүүдө Түркиянын ПКК жана ага караштуу топторго карата позициясы кайталанды. Анкара Сирия өкмөтүнө өзүнүн коопсуздук маселелерин чечүү үчүн орун берип жатканын айтып, эгер террор менен байланышы бар элементтер жок кылынбаса, альтернативалуу чаралар үстөлдө турганын кошумчалады.
Анда ПККны куралсыздандырууга жана нормалдаштыруу аракеттерине тоскоолдук кылууну токтотууга чакырды. Түркия Сириянын эгемендигине шек келтирген же борбордук мамлекеттин тышындагы куралдуу топторду мыйзамдаштырган эч кандай демилгени кабыл албасын ачык айтты.
Биргелешкен антитеррордук борбор түзүлөт
Түркия 9-мартта Амманда Сирия жана коңшу мамлекеттерден чет элдик, коргонуу жана чалгындоо жетекчилерин чогулткан ири аймактык коопсуздук жыйынына катышканын ырастады. Тараптар терроризмге каршы чараларды координациялоо үчүн биргелешкен операциялык борбор түзүүнү макулдашты. Түркия техникалык жана дипломатиялык иштердин уланып жатканын жана алдыдагы мезгилде дагы бир жолугушуунун күтүлүп жатканын билдирди.
Анкара Сирия менен улуттук коопсуздук кызыкчылыктарына туура келген тармактарда эки тараптуу кызматташууга даяр экенин билдирди. Ал өз ара туруктуулукка өбөлгө боло турган бардык маселени өз ара келишимдердин алкагында чечүүгө ачык экенин билдирди.
Глобалдык катышуу: Кыймылдын белгилери, бирок шарттуу
Мамдепартамент АКШ Сириядан алыстыгын сактоону улантып жатканын, бирок чектелүү катышууга киргенин билдирди. Кабарларга караганда, Вашингтон санкцияларды жеңилдетүүнүн шарты катары Дамасктан ишенимди чыңдоо чараларын талап кылган.
Түркия АКШ, Евробиримдик жана Улуу Британияны санкциялар боюнча жеңилдиктер жана ийкемдүүлүк берүүгө үндөөдө прогресске жетишип жатканын жана бардык жазалоо чараларын алып салуу үчүн дипломатиялык аракеттерин улантканын билдирди.
Билдирүү: «Бул санкциялардын толугу менен алынып салынышы өлкөнүн реконструкцияланышы жана аймактык жана глобалдык системаларга кайра интеграциясы үчүн маанилүү», - деп жыйынтыкталды.
