Иран АКШнын президенти Дональд Трамптын өзөктүк сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү чакырыгы жана сүйлөшүүдөн баш тартса аскердик аракеттерди көрүү эскертүүсүн камтыган катына жооп бергенин билдирди.
«Бул расмий жоопто, учурдагы кырдаал жана Трамптын каты боюнча биздин позициябыз толук түшүндүрүлгөн кат бар», – деген Ирандын тышкы иштер министринин орун басары Аббас Арагчи бейшемби күнү IRNA кабар агенттигине берген маалыматында каттын Оманга тапшырылганын билдирди.
АКШ менен Ирандын ортосунда дипломатиялык мамиле болбогондуктан, каттын жеткирилишине мурда да ортомчу болуп келген Оман себепкер болду.
Трамп 2018-жылы Ирандын өзөктүк программасын чектөөнүн ордуна санкциялардын жеңилдетилишин көздөгөн келишимден АКШны бир тараптуу чыгарып салган. Бирок марттын башында ал Ирандын лидери Аятолла Али Хаменеиге кат жөнөткөнүн жана дипломатиялык сүйлөшүүлөргө ачык экенин жарыялаган.
Буга карабастан, Трамп администрациясы Иранга каршы кошумча санкцияларды жана аскердик кийлигишүү эскертүүсүн камтыган "максималдуу кысым" саясатын улантты.
Арагчи Ирандын Трамптын "максималдуу кысым" саясаты уланып жаткан учурда АКШ менен түз сүйлөшүүлөрдү четке какканын, бирок кыйыр сүйлөшүүлөргө ачык экенин айтты.
«Биздин саясат АКШ менен «максималдуу кысым» жана аскердик кийлигишүү коркунучу астында түз сүйлөшүү эмес, бирок кыйыр сүйлөшүүлөр мурункудай улана берсе болот», - деди.
Ортомчулар
Иран менен Америка Кошмо Штаттарынын ортосунда 1980-жылдан бери расмий дипломатиялык мамилелер жок. Бирок эки өлкөнүн ортосундагы билдирүү алмашуу негизинен Швейцариянын Тегерандагы элчилиги аркылуу ишке ашат.
Буга чейин Оман, кээде Катар сыяктуу өлкөлөр да тараптардын ортосунда ортомчу ролун алышкан. Трамптын Иранга жиберген акыркы катынын Бириккен Араб Эмираттары тарабынан жеткирилгени кабарланды.
Иран 2015-жылы АКШ жана Кытай сыяктуу ири державалар менен сүйлөшүүлөрдөн кийин өзөктүк программасын чектөөгө макул болгон. Бирок Батыш өкмөттөрү көптөн бери Тегеранды жашыруун өзөктүк курал жасоо мүмкүнчүлүгүн өнүктүрүп жатат деп шектенип келишет. Иран болсо программанын жалаң жарандык максатты көздөгөнүн жактоодо.
Трамп администрациясынын 2018-жылы келишимден чыгууну чечкенинин негизги себептеринин бири Ирандын баллистикалык ракета программасынын келишимде камтылбаганы болду. Вашингтон бул программаны өзүнүн улуттук коопсуздугуна коркунуч катары баалады.
Атомдук энергия боюнча эл аралык агенттиктин (МАГАТЭ) маалыматына караганда, Иран келишимден чыккан АКШга карабай бир жыл бою өз милдеттенмелерин аткарууну улантты. Бирок кийин ал акырындап милдеттенмелерин артка тарта баштады.
