АКШнын президенти Дональд Трамп анын администрациясы жаңы келишим боюнча Иранга уранды байытууга таптакыр уруксат бербей турганын кайталады.
Трамп дүйшөмбү күнү Truth Social платформасында шылдыңдап, «Ирандын уран байытуу иштерин мурунку администрациялар эбак эле токтотушу керек болчу. Биздин потенциалдуу келишимибиз боюнча... БИЗ УРАНДЫ БАЙЫТУУГА ТОЛУГУ МЕНЕН ЖОЛ БЕРБЕЙБИЗ!» деп жазды.
Бул билдирүү АКШ Иранга чектелүү деңгээлдеги байытууга жол ачкан сунушту сунуш кылган деген маалымат каражаттарына жооп иретинде жасалды.
Аксиостун айтымында, план уранды байытуу боюнча жаңы объекттерге тыюу салууну улантуу менен негизги уран инфраструктурасын демонтаждоону, ошондой эле эл аралык текшерүүлөрдү көбөйтүүнү талап кылат.
Ал ошондой эле Ирандан байытуу деңгээлин 3 пайызга чейин убактылуу кыскартууну жана жер астындагы объектилерди белгисиз мөөнөткө жабууну талап кылат деп айтылат. Жер үстүндөгү байытуу Атомдук Энергия боюнча Эл аралык Агенттиктин стандарттарына ылайык реактордогу отундун деңгээли менен гана чектелет.
Келишим Атомдук Энергия боюнча Эл аралык Агенттикке катуу текшерүүлөрдү жүргүзүүгө мүмкүндүк берет. Буга ылайык агенттикке декларацияланган жана декларацияланбаган объектилерде экологиялык үлгүлөрдү текшерүүнү жүргүзүүгө ыйгарым укук берилет, Кошумча протоколду дароо күчүнө киргизүүгө ээ болот.
Байытуу негизги маселе бойдон калууда
Иран буга чейин аны байытуу укугунан ажырата турган өзөктүк келишимди четке кагарын билдирген.
Иран Ислам Республикасынын Тышкы иштер министри Аббас Аракчи Ирандын өзөктүк программасы боюнча «жашыра турган эч нерсеси жок» экенин баса белгилеп, «Эгер максат Иранды тынчтык аракеттеринен ажыратуу болсо, анда эч кандай келишим болбойт»,-деп кошумчалады.
Ал ошондой эле: «Ирандын тынч өзөктүк программасы бар... Биз муну каалаган тарапка же мекемеге кепилдик берүүгө даярбыз»,-деп кошумчалады.
Трамп жаңы келишимге умтулууда
23-майда Римде АКШ менен Ирандын ортосундагы өзөктүк сүйлөшүүлөрдүн бешинчи айлампасы Омандын ортомчулугу менен өттү.
2015-жылы Иран менен дүйнөлүк державалар кол койгон өзөктүк келишимден чыккан Трамп Тегеранга эч качан өзөктүк курал жасоого уруксат берилбеши керектигин кайталап келген.
Трамп мурдагы президентке караганда катаал жана аткарыла турган келишимди сүйлөшүү керек деп эсептейт.
