Адам укуктары боюнча топтор жекшемби күнү Иранда бир жумага созулган нааразылык акцияларында кеминде 16 адам каза болгонун билдиришти.
Инфляциянын өсүшүнөн улам башталган нааразылык акциялары бүткүл өлкө боюнча жайылып, демонстранттар менен коопсуздук күчтөрүнүн ортосундагы катуу кагылышууларга алып келди.
Апта бою мамлекеттик маалымат каражаттары жана адам укуктары боюнча топтор өлүмдөр жана камакка алуулар жөнүндө кабарлашты, бирок сандар ар кандай болду. Рейтер сыяктуу ишенимдүү маалымат агенттиктери сандарды көз карандысыз түрдө тастыктай алышкан жок.
Бирок нааразылык акциялары, акыркы жылдары өлкөдө кеңири жайылган нааразылык акцияларынын чынжырына жаңысы кошулганын, бул экономиканын кыйналып жатканы жана эл аралык кысымдын күчөшү менен белгиленген алсыз мезгилге туш келгенин белгилеп жатат.
АКШнын президенти Дональд Трамп АКШ нааразычылык акцияларына туш болгондорду колдоо үчүн чара көрө аларын айтты. Жума күнкү билдирүүсүндө Трамп: «Биз камалып калдык, биз даярбыз», - деди, бирок кандай кадамдарды карап жатканын так айткан жок.
Бул эскертүүдөн кийин Ирандын жогорку кызматтагы кызматкерлери АКШнын күчтөрүнө каршы өч алуу менен коркутушту. Ирандын Жогорку лидери Али Хаменеи өлкөсү «душманга баш ийбей турганын» айтты.
Жекшемби күнү Биньямин Нетаньяху да Ирандагы нааразычылык акцияларына колдоо билдирди.
Нетаньяху жума сайын өтүүчү өкмөт жыйынында: «Биз Иран элинин күрөшүнө жана алардын эркиндик, эркиндик жана адилеттүүлүк талаптарына тилектешпиз», - деди.
Анын кеңсесинен таратылган билдирүүгө ылайык, Нетаньяху: «Иран эли өз тагдырын өз колуна алып жаткан учурга күбө болуп жатканыбыз абдан ыктымал», - деп билдирди.
Өлүмдөрдүн саны көбөйүп, Иран нааразылык акцияларынын уюштуруучуларын бутага салууда
HRANA укук коргоочуларынын тармагы кеминде 16 адам каза болуп, 582 адам кармалганын билдирди.
Иран полициясынын башчысы Ахмад-Реза Радан мамлекеттик маалымат каражаттарына коопсуздук күчтөрү акыркы эки күндөн бери нааразылык акцияларынын лидерлерин бутага алып, «виртуалдык чөйрөдө көптөгөн лидерлерди кармап» жатканын айтты.
Эң катуу кагылышуулар өлкөнүн батыш бөлүгүндө болгону кабарланды, бирок демонстранттар менен полициянын ортосундагы демонстрациялар жана кагылышуулар борбор калаа Тегеранда, борбордук райондордо жана түштүк Белужистан провинциясында да болгон.
Ишемби күнү кечинде Ирандын шиит диний мекемелеринин консервативдик борбору болгон Кум шаарынын губернатору башаламандыкта эки адам каза болгонун, алардын бири өзү жасап жаткан жарылуучу түзүлүштүн эрте жарылуусунан каза болгонун билдирди.
HRANA жана мамлекетке караштуу Тасним маалымат агенттиги бийлик нааразылык акцияларына чакырган онлайн аккаунттардын администраторун кармаганын билдиришти.
Акча бирдиги өзүнүн баасынын жарымына жакын кунун жоготту
Нааразычылык акциялары бир жума мурун базар соодагерлери жана дүкөнчүлөр арасында башталып, андан кийин университет студенттерине жана провинциялык шаарларга жайылып, айрым нааразычылык акциясынын катышуучулары Ирандын диний лидерлерине каршы ураандарды чакырышты.
Ирандын Жаңы жылынын март айында башталгандан бери инфляция 36 пайыздан ашып, риал долларга карата баасынын жарымына жакынын жоготуп, көптөр үчүн кыйынчылыктарды жаратты.
Эксперттердин айтымында, Ирандын экономикалык кыйынчылыктары анын кымбат баалуу өзөктүк программасынан жана ага байланыштуу киргизилген эл аралык санкциялардан келип чыгат. Өкмөт жыл бою суу жана электр энергиясы менен камсыз кылууда кыйынчылыктарга туш болду, ал эми дүйнөлүк каржы институттары өлкөдө 2026-жылда экономикалык калыбына келүүнү күтүшпөйт.
Бийлик нааразычылык акцияларына кош мамиле жасоого аракет кылды. Бул контекстте өкмөт өкүлдөрү экономикалык кризисти моюнга алып, нааразычылык акциясынын катышуучулары менен диалог сунушташты, ал эми коопсуздук күчтөрү радикалдуу оппозицияны күч менен басышты.
Хаменеи ошондой эле ишемби күнү расмий өкүлдөр демонстранттар менен сүйлөшүп жатканда, «башаламандык жараткандар өз ордуна коюлушу керек» деп билдирди.
