Түштүк-Чыгыш Азия мамлекеттеринин ассоциациясынын (АСЕАН) 46-саммити Малайзиянын борбор шаары Куала-Лумпурда аймактык лидерлер АКШнын тарифтери, Мьянмадагы жаңжал жана Түштүк Кытай деңизиндеги деңиз талаштары сыяктуу негизги аймактык жана глобалдык маселелерди чечүү үчүн чогулуу менен башталды.
Malay Mail кабарына ылайык, лидерлер аймактык биримдикти чыңдоо аракеттерин, стратегиялык артыкчылыктарды жана чакырыктарды талкуулай турган иш-чара дүйшөмбү күнү салттуу АСЕАНдын кол алышуусу менен башталды.
Саммитке төрагалык кылып жаткан Малайзиянын премьер-министри Анвар Ибрагим ачылыш сөзүндө АКШнын президенти Дональд Трампка кат жазып, быйыл АСЕАН-АКШ саммитинин өткөрүлүшүн жана тариф маселесинин чечилишин суранганын билдирди. «Чындыгында геосаясий тартипте өткөөл процесс болуп жатат жана глобалдык соода системасы АКШнын бир тараптуу тарифтерди ишке ашыруусу менен ого бетер чыңалып жатат»,-деп айткан Анвар, протекционисттик саясаттардын кайра көтөрүлгөнүн жана көп тараптуулуктун «тигишинен» сөгүлүп жатканын айтты.
АСЕАНга мүчө өлкөлөргө АКШнын 10%дан 49%га чейинки тарифтери таасир этти. Бирок Трамп өткөн айда тарифтерге 90 күндүк тыныгуу жарыялагандан кийин, өлкөлөр тез арада Вашингтон менен сүйлөшүүлөрдү баштады.
Анвар ошондой эле АСЕАН ири державалардын «өзүм билемдик аракеттеринен» келип чыккан геосаясий чыңалууга туруштук бере алаарын белгиледи.
Куала-Лумпур декларациясы
Анвар Түштүк-Чыгыш Азия чөлкөмү ар дайым инклюзивдүүлүк, мыйзам үстөмдүгү жана ачык соода менен өнүгүп келген, бирок «анын гүлдөп-өсүшүнө азыр коркунуч бар» экенин айтты.
«АСЕАН үчүн биздин тынчтыгыбыз, туруктуулугубуз жана гүлдөп-өнүгүшүбүз көп учурда эркин соодага, капиталга жана адамдардын агымына негизделген ачык, камтыган жана эрежелерге негизделген эл аралык тартипке көз каранды», - деди Премьер-министр, бул негиздер азыр өзүм билемдик менен бузулганын, бирок биримдиктин «туруктуу жана бышык» экенине ишенерин баса белгиледи.
Анвар ошондой эле АСЕАНдын дос өлкөлөр менен кызматташтыкты чыңдоонун маанисин баса белгиледи. Ал Кытай региондун эң ири экономикалык өнөктөшү болгон Перс булуңунун Кызматташтык Кеңеши (GCC) менен бирге өткөрүлгөн биринчи АСЕАН-Кытай-GСС саммитинин маанилүүлүгүн баса белгиледи.
Саммитте ошондой эле АСЕАНдын лидерлери жана АСЕАН Парламенттер аралык ассамблеясынын өкүлдөрү, АСЕАНдын жаштар өкүлдөрү жана АСЕАНдын Бизнес-консультативдик кеңешинин өкүлдөрүнүн ортосундагы талкуулар да камтылды.
Күндүн көңүл чордонунда «АСЕАН 2045: Биздин жалпы келечегибиз» деп аталган Куала-Лумпур декларациясына кол коюу боло турганы күтүлүүдө.
АСЕАН - Индонезия, Вьетнам, Лаос, Бруней, Таиланд, Мьянма, Филиппин, Камбоджа, Сингапур жана Малайзиядан турган 10 мүчөсү бар эл аралык уюм.
