Түштүк-Чыгыш Азиядагы мамлекеттердин биримдиги (АСЕАН) жана Кытай эркин соода келишимин жаңыртып, анын алкагында санариптик, жашыл экономика жана башка жаңы тармактар боюнча бөлүмдөрдү камтыган келишимге кол коюшту.
АСЕАНдын статистикасына ылайык, 11 мүчөдөн турган Түштүк-Чыгыш Азия мамлекеттеринин биримдиги Кытайдын эң ири соода өнөктөшү болуп саналат. Өткөн жылы эки тараптуу соода жүгүртүүсү 771 миллиард долларды түзгөн.
Кытай АСЕАН менен кызматташтыкты күчөтүүгө аракет кылууда. Бул аймактын жалпы ички дүң продукциясы 3,8 триллион долларды түзөт. Бул аракет АКШнын президенти Дональд Трамптын администрациясы дүйнө жүзүндөгү өлкөлөргө киргизген жогорку импорттук тарифтерге каршы жооп катары каралууда.
Кытай өзүн ачык экономика катары көрсөтүүгө умтулуп жатат, бирок башка ири державалар анын сейрек кездешүүчү жер минералдары жана башка маанилүү ресурстар боюнча экспорттук чектөөлөрүн сынга алууда.
АСЕАН менен Кытайдын эркин соода келишиминин 3.0 версиясы Малайзияда өткөн биримдик лидерлеринин саммитинде күчүнө кирди. Бул саммитке Трамп Азиядагы сапарынын башталышында жекшемби күнү катышкан.
Мүмкүн болгон коргоо чарасы
АСЕАН-Кытай келишимин жаңыртуу боюнча сүйлөшүүлөр 2022-жылдын ноябрында башталып, быйыл май айында аяктаган. Бул учурда Трамптын тарифтик чабуулу күчөгөн эле. Алардын биринчи эркин соода келишими 2010-жылы күчүнө кирген.
Кытай буга чейин бул келишим айыл чарба, санариптик экономика жана фармацевтика сыяктуу тармактарда рынокко жеткиликтүүлүктү жакшыртууга жол ачат деп билдирген.
Кытай жана АСЕАН дүйнөдөгү эң ири соода блогу болгон Регионалдык Комплекстүү Экономикалык Өнөктөштүктүн (RCEP) мүчөлөрү болуп саналат. Бул блок дүйнө калкынын үчтөн бирин жана дүйнөлүк ички дүң продукциянын 30 пайызын камтыйт.
Малайзия дүйшөмбү күнү Куала-Лумпурда RCEP саммитин өткөрдү. Бул акыркы беш жыл ичиндеги биринчи саммит болду.
Айрым аналитиктер бул блокту АКШ киргизген тарифтерге каршы мүмкүн болгон коргоо чарасы катары карашат. Бирок анын жоболору мүчөлөрдүн ар кандай кызыкчылыктарына байланыштуу башка аймактык соода келишимдерине караганда алсыз деп эсептелет.
