Шейшемби күнү өнөр жай жана технология министри Мехмет Фатих Кажыр Сомалиде курула турган космодромдун зарыл болгон техникалык-экономикалык негиздемеси жана долбоорлоо иштери аяктаганын жана курулуш иштеринин биринчи этабы башталганын жарыялады.
Күндүн башында президент Режеп Таййип Эрдоган Стамбулда Сомалинин президенти Хасан Шейх Махмуд менен биргелешкен маалымат жыйынында Түркиянын космодром куруу пландары менен бөлүштү.
Долбоордун чоо-жайын Anadolu агенттигине баалап жатып, Кажыр Түркия менен Сомалинин ортосунда кол коюлган кызматташтык келишиминин алкагында Сомалиде Түркияга бөлүнгөн жерде космодром курулуп жатканын белгиледи.
Экватор аймагында жайгашкан өлкөлөр космоско жетүү жагынан техникалык артыкчылыктарга ээ экенин түшүндүргөн Кажыр: «Техникалык негиздемелердин натыйжасында Сомали космодромго инвестиция салуу үчүн эң пайдалуу аймак болуп чыкты»,-деп белгиледи.
Ал Улуттук космос программасына кирген «Космоско жана космодромго жетүү» максатынын алкагындагы изилдөөлөр министрликтин координациясы астында тиешелүү мекемелердин жана уюмдардын, биринчи кезекте Түркиянын космос агенттигинин салымы менен жүргүзүлүп жатканын билдирди.
Кажыр Улуттук космос программасына (MUP) кирген «Космоско жетүү жана космостук порт» максатынын алкагындагы иштер тиешелүү мекемелердин жана уюмдардын, биринчи кезекте Түркиянын космос агенттигинин (TUA) салымы менен жүргүзүлүп жатканын белгилеп, «Түркиянын космостук портунун болушу - бул өлкөбүздү космостук иш-аракеттерде көз карандысыз, атаандаштыкка жөндөмдүү жана глобалдык таасирдүү актер катары көрсөтө турган стратегиялык кадам. Бул инвестиция космостук экономика жагынан жогорку мультипликативдик эффект менен узак мөөнөттүү пайда алып келет» деп билдирди.
Кажыр бул инвестиция биринчи кезекте Түркияда иштелип чыккан спутниктик учуруучу аппараттарды толугу менен көз карандысыз учурууга мүмкүндүк берерин жана учуруу технологиялары жаатында туруктуу жана атаандаштыкка жөндөмдүү ата мекендик өнөр жай экосистемасын түзөрүн баса белгиледи.
Кажыр ошондой эле ракета кыймылдаткычтары, күйүүчү май технологиялары, кыймылдаткыч системалары, алдыңкы технологиялык материалдар, авионика жана жердеги колдоо инфраструктуралары сыяктуу маанилүү тармактарда тереңдеп бараткан бул экосистема технологияларды алуунун туруктуу болушун камсыздай турганын жана чет элдик булактарга көз карандылыкты жок кылаарын, космостук порттун дүйнөлүк коммерциялык космостук рынокко кызмат көрсөтүү мүмкүнчүлүгүнө ээ болорун кошумчалады.
«Космос тармагындагы тарыхый глобалдык кадыр-барк»
Министр космостук аянтча жыл сайын коммерциялык спутник учуруу кызматтарынын, сыноо иш-аракеттеринин жана интеграциялык процесстердин өсүшү менен Түркия үчүн киреше алып келүүчү жана Сомалинин өнүгүшүнө салым кошуучу стратегиялык инфраструктурага айланаарын белгиледи.
Министр Сомалинин экваторго жакындыгы, океан жээгинде жайгашкандыгы, жыл бою учуруулар үчүн жагымдуу аба ырайы шарттары, аба жана деңиз транспортунун тыгыздыгынын төмөндүгү учуруу коопсуздугу жана натыйжалуулугу жагынан олуттуу артыкчылыктарды берерин түшүндүрдү. Ошондой эле, ал бул географиялык артыкчылыктар ийкемдүү учуруу графигин түзүүгө мүмкүндүк берерин жана Түркиянын системаларын глобалдык деңгээлде атаандаштыкка жөндөмдүү кылаарын билдирди.
Кажыр бул инвестиция менен Түркия дүйнөдөгү өзүнүн учуруу аянтчасына ээ болгон бир нече өлкөлөрдүн катарына кошулаарын баса белгилеп, мындай деди: "Дүйнөдө өтө аз гана өлкөлөрдө көз карандысыз спутник учуруу инфраструктурасы бар. Түркиянын бул лигага кошулушу технологиялык жетилгендик, стратегиялык көз карандысыздык жана космос тармагындагы дүйнөлүк кадыр-барк жагынан тарыхый босогону билдирет. Жыйынтыктап айтканда, Сомалиде курула турган космодром Түркияга космоско көз карандысыз жетүүнү камсыз кылат, анын улуттук коопсуздугун чыңдайт, өнөр жай жана технологиялык мүмкүнчүлүктөрүн тереңдетет жана өлкөнү глобалдык космос экономикасында алдыңкы лигага көтөрө турган стратегиялык рычаг катары кызмат кылат".
