Дүйнөлүк энергетикалык кризиске байланыштуу кооптонуулар күчөп баратат
САЯСАТ
3 мүнөт окуу
Дүйнөлүк энергетикалык кризиске байланыштуу кооптонуулар күчөп барататДүйнөлүк мунайдын бештен бир бөлүгүн ташыган бул жолго коркунуч туудурган Ормуз кысыгынын жанындагы кол салуулардан улам рыноктор тынчсызданууда.
Танкерлер Ормуз кысыгында кыймыл азайгандыктан казык таштап турушат, АКШ-Израиль Иранга каршы согушунун шартында, Омандын Маскат шаарында, 2026-жылдын 10-марты. / Reuters
4 саат мурун

Израиль менен Иран шаршемби күнү эртең менен чабуулдарын улантышты. Тегеран Ормуз кысыгындагы кемеге сокку уруп, инфраструктураны бутага алып, аймактын мунай өнөр жайына каршы күрөшүн улантты. Бул чабуулдар дүйнөлүк энергетикалык кризиске байланыштуу кооптонуулар күчөгөн учурда болду.

Иран өзүнүн жээгиндеги кууш кысык аркылуу кеме кыймылын токтотту, ал аркылуу дүйнөлүк мунайдын болжол менен бештен бири Перс булуңунан Инди океанына өтөт. Ошондой эле, АКШ менен Израилди согушту токтотууга мажбурлоо үчүн жана глобалдык экономикалык кыйынчылыктарды жаратууну максаттаган стратегиясынын бир бөлүгү катары Перс булуңундагы араб өлкөлөрүндөгү мунай кендерин жана мунайды кайра иштетүүчү заводдорду бутага алууда.

Кувейт шаршемби күнү эртең менен коргонуу системалары өлкөнүн үстүнөн сегиз ирандык дронду атып түшүргөнүн жарыялады, ал эми Сауд Арабиясы падышачылыктын кеңири Шейба мунай кенине бара жаткан беш дронго бөгөт койду. Бириккен Араб Эмирликтеринин жээгиндеги Ормуз кысыгында контейнер ташуучу кемеге ракета тийди.

28-февралда АКШ менен бирге Иранга каршы согуш баштаган Израиль Тегеранга каршы чабуулдардын жаңы толкунун баштаганын билдирди. Ал чабуулдар мурунку күнү болгон бир нече кол салуулардан кийин болуп, тургундардын айтымында, согуш учурундагы эң оор чабуулдардын бири болгон. Израиль "Хизбулла" менен байланышкан буталарга каршы жаңы чабуул баштаганын жарыялагандан кийин Бейрутта жана Ливандын түштүгүндө жарылуулар угулду.

Иран Израилге жана Перс булуңундагы мамлекеттерге көптөгөн ракеталарды учурду

Израиль шаршемби күнү эртең менен өлкө боюнча Ирандын үч чабуулу тууралуу эскертти; Тель-Авивде жана башка жерлерде сиреналар угулду, бирок курмандыктар болгон жок.

Сауд Арабиясынын Коргоо министрлиги Сауд Арабиясынын чыгышындагы АКШ жана Сауд Арабиясы башкарган негизги база болгон Принц Султан аба базасына карай атылган алты баллистикалык ракетага бөгөт койгонун билдирди. Министрлик ошондой эле чыгыш провинциядагы маанилүү шаар Хафар аль-Батиндин үстүнөн эки дронду кармап, жок кылганын билдирди.

Британиялык аскердик көзөмөл сайтынын маалыматы боюнча, Иран Бириккен Араб Эмирлигиндеги Рас аль-Хайма эмирлигинин жээгиндеги Ормуз кысыгында, кысыктын эң түндүк чекитинде, контейнердик кемеге ракета менен сокку урду.

ТийиштүүTRT Кыргызча - Израиль-АКШ кол салууларынан жалпы Иранда 4000ден ашуун жарандык имарат зыянга учурады

Сайтта «зыяндын көлөмү азырынча белгисиз, бирок экипаж тарабынан иликтенип жатат» деп айтылат. 

Бириккен Араб Эмирликтери шаршемби күнү эртең менен өлкөнүн абадан коргонуу күчтөрү Ирандын чабуулдарын токтотуу үчүн иштеп жатканын билдирди. Дубайдын бизнес жана саякат борбору жайгашкан бай Перс булуңундагы мамлекет Ирандын чабуулдарынан алты адам каза болуп, 122 адам жаракат алганын билдирди.

Бахрейн шаршемби күнү эртең менен Ирандын жакындап келе жаткан чабуулу жөнүндө эскертип, сиренасын какты. Бул эскертүүлөр борбор калаа Манамадагы турак жай имаратына Ирандын чабуулунан 29 жаштагы аял каза болуп, сегиз адам жаракат алгандан бир күн өткөндөн кийин болду.

Мунай баалары

Мунай баалары дүйшөмбү күнү жеткен эң жогорку көрсөткүчтөрдөн бир топ төмөн бойдон калууда, бирок эл аралык стандарт болгон Brent чийки мунайынын баасы согуш башталган шаршемби күнкүгө караганда дагы эле 20 пайызга жогору. Дүйнө жүзү боюнча керектөөчүлөр май куюучу жайларда анын таасирин сезип жатышат.

Мунай бааларынын мындай жогорулашы согуш дүйнөлүк мунай жана жаратылыш газынын агымын узак убакытка үзгүлтүккө учуратышы мүмкүн деген кооптонуулардан улам дүйнөлүк каржы рынокторун солкулдатып жатат.

Сауд Арабиясынын мунай гиганты Aramco компаниясынын төрагасы жана башкы директору Амин Нассер шейшемби күнү мунай танкерлеринин кысыктан өтө албастыгы «дүйнөлүк экономикага олуттуу таасирин тийгизет» деп эскертти.

АКШнын аскерлери шейшемби күнү Ормуз кысыгынын жанында Ирандын 16 мина койгон кемесин жок кылганын билдиришти, бирок АКШнын президенти Дональд Трамп социалдык медиадагы постторунда эксперттер согушка чейин эскерткендей, Иран кысыкты миналаганы тууралуу эч кандай маалымат жок экенин айтты.

Ливанда болжол менен 500 адам каза болгондон тышкары, Иран бул өлкөдө 1300дөн ашык адам каза болгонун билдирди, ал эми Израиль 12 адам каза болгонун билдирди.

АКШ жети жоокерин жоготуп, сегизи оор жаракат алган.

Британиянын Тышкы иштер министрлигинин маалыматы боюнча, согуш башталгандан бери Перс булуңу аймагынан көптөгөн чет элдик жарандар чыгып кетишкен; алардын арасында 45 000ден ашык британиялык жаран бар. АКШнын Мамлекеттик департаментинин маалыматы боюнча, болжол менен 40 000 адам АКШга кайтып келген.

ТийиштүүTRT Кыргызча - Израиль-Иран чыңалуусу дүйнөлүк рынокторду солкулдатып, мунай жана алтындын баасы көтөрүлдү
Иликте
Трамптын  бири -  бири менен дал келбеген билдирүүлөрү согуштун белгисиздигин күчөттү
Тышкы иштер министри Фидан Иранга: "Түркиянын аба мейкиндигин бузуу кабыл алынгыс"
Аймактык чыңалуулар күчөп турганда Азербайжан Иранга гуманитардык жардам жөнөтүүдө
Түркия өз аба мейкиндигин коргоо үчүн Patriot системасын даярдап жатат
Трамп администрациясы Ирандын уран запастарын басып алуу үчүн кургактыктан операция башташы мүмкүн
Трамп Ирандын Можтаба Хаменеини шайлашын "чоң ката" деп сыпаттады
НАТО Арктика аймагында жарандык багыттагы машыгууларды баштады
АКШ Ооганстанды "Негизсиз камакка алууну колдогон мамлекет" деп атады
АКШ-Израиль-Иран согушу башталгандан бери Жакынкы Чыгыштан 36 000ден ашык америкалык чыгып кетти
Эрдоган Пезешкианга : "Себеби эмне болсо болсун, аба мейкиндигибиздеги эреже бузуу кечирилбейт"
Иран Төңкөрүш Гвардиясы "согуштун бүтүшүн өздөрү белгилей турганын" билдирди
АКШ Иранга каршы согушта 330 миллион долларлык 11 даана MQ-9 Reaper дронунан ажырады
Иран АКШ жана Израиль менен кызматташкан чет өлкөдөгү жарандардын мүлкүн конфискациялайт
Израилдин Ирандын мунай объектилерине кол салуусу Пакистандагы абанын сапатын начарлатышы мүмкүн
Ирандан атылып, Түркиянын аба мейкиндигине кирген баллистикалык ракета жок кылынды (УКМ)