Бразилияда өткөн БУУнун климаттын өзгөрүшү боюнча COP30 конференциясы казылып алынган отунду колдонуудан баш тартуу боюнча так милдеттенмесиз аяктады. Ондогон өлкөлөр долбоорго ачык нааразычылык билдирип, саммиттин акыркы долбоору глобалдык жылуулукту 1,5°C менен чектөө үчүн күрөштү алсыратты деп билдиришти.
Бразилия президентинин аппараты тарабынан сунушталган келишимдин долбоорунда ири мунай өндүрүүчү өлкөлөрдүн жана айрым өнүгүп келе жаткан экономикалардын катуу каршылыгынан улам мунай, газ жана көмүрдү колдонуудан баш тартуу жөнүндө атайын айтылган эмес. Анын ордуна, текстте өлкөлөрдү климаттык аракеттерди "ыктыярдуу түрдө" тездетүүгө милдеттендирүү гана талап кылынат.
Бул кемчилик акыркы пленардык сессиянын күн тартиби боюнча талаш-тартыштарды жаратты. COP30 президенти Андре Корреа ду Лаго Евробиримдик, Колумбия, Панама жана Швейцариянын делегациялары ачык нааразычылык билдирип, текстке каршы тууларды көтөргөндөн кийин жыйынды убактылуу токтотту.
Жыйын кайра башталганда, ал өлкөлөр өз көз караштарын ачык билдирүүгө мүмкүнчүлүк алышкан эмес деген каршы пикирлерге жана даттанууларга карабастан, тексттер бекитилгенин ырастады.
До Лаго өзү убада кылбаган нааразычылык акциясынын катышуучуларына кайрылып: "Кечиресиз. Мен желектерди көргөн жокмун", - деди.
Колумбия, Франция жана Испания сыяктуу негизги оюнчуларды кошкондо 80ден ашык өлкө эки жумалык саммитте казылып алынган отунду акырындык менен колдонуудан баш тартуу боюнча так жол картасын түзүү үчүн мобилизацияланды.
Каршылык
Колумбия эң катуу каршы чыккандардын бири болгон. Айлана-чөйрөнү коргоо министри Ирен Велес саммит өзүнүн негизги миссиясын аткара алган жок деп ырастады.
"Колумбия илимди танган, 1,5°C максатына жетүүгө тоскоолдук кылган жана адамдарга жана жашоого аркасын салган текстти кабыл албайт", - деди Велес.
Колумбия президенти Густаво Петро дагы акыркы документке каршылыгын билдирип, социалдык медиада: "Мен COP30 декларациясында илим айткандай, климаттык кризистин себеби капитал колдонгон казылып алынган отундар экени так айтылбаганын кабыл албайм", - деп жарыялады.
Европанын климаттык аракет боюнча комиссары Вопке Хукстра айрымдардын көңүл калуусун кыскача айтып, "Биз көбүрөөк, айрыкча көбүрөөк амбицияларды көргүбүз келет" деп, ошол эле учурда ЕБ макулдашылган текстти "колдой турганын" кошумчалады.
Илим жеңет
Карама-каршылыктарга карабастан, Бразилиянын президенти Луис Инасио Лула да Силва саммитти ийгиликтүү деп мүнөздөп, COP30до "илим жеңди, көп тараптуулук жеңди" деп айтты.
Бразилия COP31 төрагалыгын Түркияга өткөрүп бергенге чейин макулдашылган ыктыярдуу алкакта иштөөгө милдеттенет.
Сүйлөшүүлөр дүйнөдөгү алдыңкы мунай өндүрүүчүлөрдүн бири болгон АКШнын Белемдеги жолугушууга келбей калышынан улам көлөкө түшүрүлдү.
