Европа Биримдиги Бразилия тарабынан сунушталган жаңы келишим долбоорун четке какты; COP30дун акыркы текстине күйүүчү майлар деген сөздүн киргизилиши боюнча катуу пикир келишпестик БУУнун климаттык саммиттин ишин үзгүлтүккө учуратуу коркунучун жаратты.
Амазонканын Белем шаарында эки жумага жакын жакын созулган сүйлөшүүлөрдөн кийин, жума күнү Бразилия тарабынан жарыяланган долбоордук текстте "казылып алынган отун" деген сөз жана президент Луис Инасио Лула да Силва тарабынан мурда сунушталган "жол картасы" деген сөз алынып салынган.
Келишимге жетүү экстремалдык аба ырайынын кесепеттерине алып келүүчү эмиссияны азайтууну тездетүү жана глобалдык кызматташтыктын азыр да иштей аларын көрсөтүү үчүн абдан маанилүү болуп саналат.
Европа Биримдигинин климат боюнча комиссары Вопке Хукстра текстти "кабыл алынгыс" деп мүнөздөп, саммиттин келишимсиз аяктоо коркунучу бар экенин эскертти.
"Муну жүрөгүм ооруп айтып жатам, бирок столдо турган нерсе ачык макулдашуу эмес," - деди Хукстра журналисттерге.
Жыйынтыксыз сүйлөшүүлөр
Бай мамлекеттерди, өнүгүп келе жаткан экономикаларды жана кичинекей арал мамлекеттерин камтыган 36 өлкө Бразилияга жазуу жүзүндө эскертүү берип, анда мунайдан, көмүрдөн жана газдан баш тартуу боюнча ачык планы жок жыйынтыктардын баарынан баш тартышарын билдиришкен.
Франциянын экологиялык трансформация министри Моник Барбю Россия, Сауд Арабиясы, көмүргө көз каранды Индия жана "көптөгөн" өнүгүп келе жаткан өлкөлөр бул билдирүүгө каршылык көрсөткөнүн айтты.
Түштүк Азия боюнча атайын элчи Арунабха Гош манжа шилтөөгө каршы чыгып, бардык тараптардын энергетикалык коопсуздугун камсыз кылуу жана адилеттүү өтүүнү камсыз кылуу үчүн орун керектигин айтты.
Келишим үчүн болжол менен 200 өлкөнүн консенсусу талап кылынат. Президент Дональд Трамп катышуудан баш тарткандан кийин саммит АКШсыз өткөрүлүп жатат.
Кабыл алынбаган долбоор өнүгүп келе жаткан өлкөлөргө каржылык колдоону "экспоненциалдуу түрдө көбөйтүүнү" жана 2030-жылга чейин "адаптациялык каржылоону үч эсе көбөйтүү аракеттерин" талап кылды.
Бирок, тараптардын ортосундагы олуттуу пикир келишпестиктер чечиле элек. Батыш Европа өлкөлөрү, айрыкча, жаңы Көмүртек чек арасын жөнгө салуу механизми сыяктуу механизмди түзүүнү каалашса, өнүгүп келе жаткан өлкөлөр бул алардын экспорттук кирешелерине зыян келтириши мүмкүн экенин айтышууда.
