ДҮЙНӨ
2 мүнөт окуу
Япония Такаичинин жеңиши менен алгачкы аял премьер - министрин тосуп алууга даярданууда
Санаэ Такаичи ЛДПнын лидерлик жарышында жеңишке жетишип, консервативдүү саясаты жана реформалары менен Япониянын биринчи аял премьер-министри болуу жолунда баратат.
Япония Такаичинин жеңиши менен алгачкы аял премьер  - министрин тосуп алууга даярданууда
Такаичи өлкөнү жетектөө менен бирге улуттук коргонууну жана экономикалык коопсуздукту күчөтүүнү көздөйт. / AP
4 Октябрь 2025

Жаңы шайланган, консервативдүү көз караштагы Либерал - демократиялык партиянын (ЛДП) жетекчиси Санаэ Такаичи Япониянын тарыхында биринчи аял премьер-министр болууга даярданууда.

64 жаштагы Такаичи ишемби күнү партиянын лидерлик шайлоосунда жеңишке жетишип, улуттук коргонуу жана экономикалык коопсуздукту артыкчылык катары белгилеген катуу позициядагы лидер катары өнөктүк жүргүзгөн.

Такаичи мурдагы премьер-министрдин 44 жаштагы серфингге кызыккан уулу Синдзиро Коизуми жана тажрыйбалуу, бирок харизматикалык эмес Ёсимаса Хаяши сыяктуу атаандаштарын жеңип чыкты.

Шайлоочуларды кайра тартуу максатында, Такаичи иммиграция жана чет элдик туристтер боюнча катуу позицияны карманып, бул маселелер ЛДП лидерлик жарышында негизги темаларга айланды.

Буга чейин Экономикалык коопсуздук министри кызматын аткарган Такаичи Кытайдын Азия-Тынч океан аймагындагы аскердик күчтөрүн көбөйтүп жатканын сынга алып келген. Такаичи өзгөчө согуштук кылмшкерлерди даңазалаган Ясукуни храмына да үзгүлтүксүз зыярат кылып турган жана ушул себептен да Азия өлкөлөрү тарабынан Япониянын өтмүшүнүн символу катары каралган. Бирок акыркы ЛДП жарышында Такаичи сөздөрүн жумшартты. Анткени, өткөн жылы Ясукуниге премьер-министр катары барууга убада берип, акыры Шигеру Ишибага утулган.

Темир айым 2.0

Университетте окуган жылдарында оор металл тобунда барабан каккан Такаичи саясий кумири катары Британиянын маркум премьер-министри Маргарет Тэтчерди көрсөткөн. Токио университетинин ардактуу профессору Садафуми Каватонун айтымында, анын шайланышы "аялдардын саясатка катышуусу үчүн кадам" болсо да, Такаичи патриархалдык нормаларга каршы күрөшүү аракетин көрсөтпөйт.

Такаичинин гендердик көз караштары консервативдүү ЛДПнын оң канатында орун алып, жубайлардын бир фамилияны колдонуусун милдеттендирген 19-кылымдагы мыйзамды өзгөртүүгө каршы чыгууда. Бул мыйзам көбүнчө аялдардын күйөөлөрүнүн фамилиясын алуусун талап кылат. Кавато AFPге бул маселе "анын убагында чечилбеши мүмкүн" деп билдирди.

Муну менен бирге Такаичи шайлоо өнөктүгүндө кабинетиндеги гендердик тең салмактуулукту "Түндүк" деңгээлине жеткирүүгө убада берген. Дүйнөлүк экономикалык форумдун 2025-жылдагы Гендердик ажырым отчетунда Япония өкмөттө аялдардын өкүлчүлүгүнүн аздыгынан улам 148 өлкөнүн ичинен 118-орунда турса, Исландия, Финляндия жана Норвегия алдыңкы үчтүктө орун алууда.

Такаичи ЛДПнын консервативдүү канатында жана киши колдуу каза болгон мурдагы премьер-министр Синдзо Абэнин тарапташтарынын арасында күчтүү колдоого ээ. Ал саясий устатынын "Абэномика" саясатын чагылдырып, агрессивдүү акча-кредит саясатын жана ири фискалдык чыгашаларды колдойт; эгерде бул саясаттар кайрадан ишке ашырылса, базарларды солкулдатышы мүмкүн.

Ошондой эле ал кылмыштуулук жана чет элдиктердин Японияга тийгизген экономикалык таасири боюнча катуу тынчсыздануусун билдирип, катаал эрежелерди киргизүүгө чакырды; аналисттер муну миграцияга каршы билдирүүлөрдү жасаган жаңы улутчул партияга качкан шайлоочуларды кайтарып алуу аракети деп эсептешүүдө.

Бажы тарифтери боюнча болсо, ал ушул айда катышкан панелде, эгерде келишим Японияга зыян же адилетсиздик алып келе тургандай колдонулса, АКШ менен кайра сүйлөшүүлөрдөн баш тартууга даяр экенин билдирди.

Иликте
Россиянын чабуулдары Украинанын электр тармагына сокку урду,  тынчтык сүйлөшүүлөрү улантылууда
Миландагы оюндардын ачылыш аземинде израилдик спортчуларга нааразычылык билдирилди
Оман Иран-АКШ ортосундагы кыйыр сүйлөшүүлөрдүн экинчи айлампасын өткөрдү
Фидан ЕБнин кеңейүү боюнча комиссары менен жолугуп, терең кызматташтыкка чакырыгын кайталады
Исламабадда мечитте жардыруу болуп, 30 адам каза болду
Москвада орусиялык жогорку даражалуу генералга ок атылды; кол салган кишини издөө иштери уланууда
Эрдоган 6-февралдагы жер титирөөдөн кийин Түркиянын кайра куруу убадасын аткарганын айтты
Түркия Стамбулдагы тыңчылык операциясында эки Моссад агентин колго түшүрдү
Иран АКШ менен Омандагы сүйлөшүүлөрдө "ак ниеттүүлүк менен" иш алып барып жатканын билдирди
Кытай менен Түштүк Корея 15 жылдан кийин биргелешкен деңиз машыгууларын жандандырууну талкуулоодо
Нетаньяху Египеттин аскердик күчүнөн тартынууда; Иран тууралуу АКШнын акыркы кадамынан күмөн саноодо
Январдан бери 900 палестиналык мыйзамсыз израилдик отурукташкандар тарабынан күч менен көчүрүлдү
Эрдоган АКШ менен Иран ортосундагы ыктымалдуу согушту алдын алууну колдоду
Карни Түркиянын Канада үчүн "маанилүү өнөктөш" экенин айтты
Япониянын премьер-министри TSMC компаниясынын чип өндүрүү боюнча алдыңкы планын колдойт