АКШнын президенти Дональд Трамптын бюджеттик кыскартууларынан улам өлкөдөн чыгып кеткен алгачкы изилдөөчүлөрдүн июнда француз университетинде иштей баштай турганын расмий өкүлдөр билдиришти.
Aix Marseille университети, март айында бюджеттин кыскарышынан улам америкалык илимпоздорго эшигин ачарын жарыялагандан кийин бейшемби күнү "Илим үчүн коопсуз жер" программасына арыздардын агып келгенин кабарлады.
“298 арыздын ичинен 242си жарактуу деп табылып, 20га жакын бош орундар үчүн баа берилүүдө” деп билдирди университет. Ошондой эле, арыз бергендердин 135и АКШ жарандары, ал эми 45и кош жарандуулукка ээ экендиги белгиленди.
Университеттин ректору Эрик Бертон "качкын илимпоз" деген жаңы статус түзүлүүсүн жана АКШдан дагы көп изилдөөчүлөрдүн Франция менен Европага чакырылышын каалап жатканын айтты.
Мындай статусту түзгөн мыйзам долбоору дүйшөмбү күнү Франциянын парламентине мурдагы президент Франсуа Олланд тарабынан сунушталган.
Aix Marseille университети буга чейин да Украина, Йемен, Ооганстан жана оккупацияланган Палестинадан 25 илимпозду коркунуч алдында турган изилдөөчүлөр үчүн түзүлгөн башка программа аркылуу кабыл алган.
Университет ар бир кабыл алынган изилдөөчүгө үч жыл бою өз ишин улантуусу үчүн 600,000ден 800,000 еврого чейин (680,000-910,000 доллар) каражат бөлгөн.
Арыз бергендер АКШнын ар кайсы мекемелеринен, анын ичинде Жонс Хопкинс университети, NASA, Йель, Стэнфорд, Колумбия жана Пенсильвания университеттеринен болушкан.
Миллиарддаган долларлык кыскартуу
Тандоо комиссиясы кийинки шаршемби күнү чогулуп, андан соң алыстан маектер өткөрүлөт. Биринчи илимпоздор тобунун июнь айынын башында келишет деп күтүлүүдө.
ММКлардын маалыматына караганда, АКШдагы изилдөөчүлөрдүн жана окумуштуулардын айрымдары Европага көчүп жатышат. Алардын айтымында, Трамптын администрациясынын тушундагы саясаттын өзгөрүшү Американын изилдөө чөйрөсүндө чоң үзгүлтүктү жаратты.
Администрация федералдык изилдөө бюджеттерин кыскартып, Улуттук саламаттыкты сактоо институту (NIH), NASA жана Улуттук океан жана атмосфера башкармалыгы сыяктуу маанилүү агенттиктерден миллиарддаган долларды алып салды.
Мисалы, NIH агенттиктин өзгөрүп жаткан артыкчылыктарына туура келбеген көптөгөн гранттарды жокко чыгарды. USAIDдин каржылоосун кыскартуу болсо маанилүү илимий долбоорлорду колдоосуз калтырды.
Nature журналынын сурамжылоосу көрсөткөндөй, АКШдагы окумуштуулардын көбү өлкөдөн кетүүнү ойлонуп жатышат. Өзгөчө аспиранттардын 79 пайызы жана PhD студенттеринин 75 пайызы каржылоонун белгисиздигинен таасирленген абалда.
