Тегерандын спутниктен тартылган сүрөттөрү көрсөткөндөй, март айынын биринчи жумасында Израилдин Ирандын мунай кампаларына жасаган чабуулунан улам чыккан уулуу өрт бир нече күн бою уланып, борбор шаардын миллиондогон тургуну үчүн олуттуу ден соолук коркунучун жаратты.
Дүйшөмбү күнү The Guardian гезитинин жарандар жана медициналык адистер менен түз маектерге негизделген билдирүүсүнө ылайык, Израиль күчтөрү 7-мартта бир нече объектилерди бомбалап, төрт негизги жерди бутага алган: түндүк-чыгыштагы Агдасия мунай кампасы, түштүктөгү Тегеран мунай иштетүүчү заводу, түндүк-батыштагы Шахран мунай кампасы жана Карадждагы өндүрүш жана ташуу борборлору бар ири отун кампасы.
Бул чабуулдардан чыккан коюу түтүн булуттары шаарды каптап, абага күйүк, мунай бөлүкчөлөрү жана күкүрт диоксиди сыяктуу булгоочу заттарды таратты.
Көп өтпөй шаардын үстүнөн өткөн бороон-чапкын уулуу заттарга каныккан "кара жамгырдын" жаашына себеп болду. Бул кубулуш Тегеранда ансыз да төмөнкү сапаттагы "мазут" отунунан улам начарлап кеткен абанын булгануу деңгээлин ого бетер күчөттү.
Өрттөн чыккан бөлүкчөлөр шаар боюнча тарап, унааларды, жолдорду жана чатырларды каптады; Тегерандыктар баш оору, көз жана теринин дүүлүгүүсү жана дем кыстыгуу болуп жатканын айтышты.
Медицина адистери мындай түтүн менен дем алуу узак мөөнөттө жүрөк-кан тамыр ооруларын, ДНКнын жабыркашын жана рак оорусунун коркунучун жогорулатарын эскертишүүдө.
Чабуулдардан эки күн өткөндөн кийин тартылган спутник сүрөттөрүндө Шахран кампасы жана Тегерандагы мунай иштетүүчү заводдун күйүп жатканы көрсөтүлгөн. Европа космос агенттиги тарабынан 10 күндөн кийин тартылган сүрөттөрдө бул өрттөрдүн өчүрүлгөнү, бирок Агдасия кампасында түтүн жана жалындын уланып жатканы байкалууда.
Ирандык дарыгерлер кислота жамгырынын коркунучу тууралуу шашылыш эскертүүлөрдү жарыялап, адамдарга үйдө отурууну, булганган кийимдерди ыргытып жиберүүнү жана N95 бет каптарын кийүүнү сунушташты.
Израиль Тегерандагы күйүүчү май куюлган цистерналарды бомбалоо үчүн жоопкерчиликти өзүнө алды, ал эми АКШнын энергетика министри Крис Райт мунун "Израилдин жергиликтүү кампаларга жасаган чабуулдары" экенин белгилеп, АКШнын түздөн-түз кийлигишүүсүнөн алыс экенин билдирди.
Бириккен Улуттар Уюмунун Экологияны коргоо программасы (ЮНЕП) бул окуялардын олуттуу кесепеттерин белгилеп, мунайды көзөмөлсүз күйгүзүү абанын сапатынан тышкары уулуу мурас калтыраарын билдирди.
Уюм мындай чоң өрттөрдөн чыккан булгоочу заттар топуракка жана суу булактарына сиңип, жер астындагы сууларды булгап, өсүмдүктөр аркылуу азык-түлүк чынжырына кирип, муундар бою кеңири таралган айлана-чөйрөнүн булганышына жана ден соолукка коркунуч келтирерин баса белгиледи.
