АКШдагы ондогон эл аралык укук адистери АКШнын президенти Дональд Трамп ушул аптада Ирандын энергетикалык жана тузду кайра иштетүүчү жайларына кол салуу коркутуусун кайталагандан кийин АКШнын Иранга кол салуулары согуш кылмыштары болуп калышы мүмкүн деген ачык катка кол коюшту.
Гарвард, Йель, Стэнфорд жана Калифорния университети сыяктуу окуу жайларынан 100дөн ашык эл аралык укук адистери бейшемби күнү жарыялаган катта АКШ күчтөрүнүн жүрүм-туруму жана АКШнын жогорку даражалуу чиновниктеринин билдирүүлөрү "эл аралык адам укуктары мыйзамдарын жана эл аралык гуманитардык укукту бузууга байланыштуу олуттуу тынчсызданууларды жаратат" дешти.
Катта Трамптын март айынын ортосунда АКШ Иранга "жөн гана көңүл ачуу үчүн" кол салышы мүмкүн деген билдирүүсүнө да орун берилди. Ошондой эле, АКШнын коргоо министри Пит Хегсеттин март айынын башында АКШ "акылсыз кагылыш эрежелери" менен согушуп жаткан жок деген билдирүүлөрүнө шилтеме кылынды.
Катта адистер: "АКШнын салык төлөөчүлөрүнө күн сайын 1 миллиард доллардан 2 миллиард долларга чейин чыгым келтирген бул согуш аймактагы жарандарга олуттуу зыян келтирип, Жакынкы Чыгышта жүздөгөн жарандардын өлүмүнө, олуттуу экологиялык жана экономикалык зыяндарды алып келүүдө", - деп билдиришти.
Алар кошумчалашкандай, "Биз АКШнын өкмөт кызматкерлерин ар дайым БУУнун Уставын, эл аралык гуманитардык укукту жана адам укуктары боюнча мыйзамдарды сыйлоого жана АКШнын эл аралык укуктук нормаларга болгон милдеттенмесин жана аларды урматтоосун ачык билдирүүгө чакырабыз".
Кат Just Security саясий журналынын веб-сайтында жарыяланды.
Адистер согуштун биринчи күнүндө Ирандагы мектепке жасалган чабуулду мисал катары келтирип, "мектептерге, саламаттыкты сактоо мекемелерине жана турак жайларга багытталган чабуулдар боюнча олуттуу тынчсыздануусун" билдиришти.
"Адамгерчиликсиз" риторика
Трамп шаршемби күнү Иранга "өтө катуу" сокку урарын айтты; «Биз аларга алдыдагы эки-үч жуманын ичинде өтө катуу сокку урабыз. Аларды таш дооруна кайра жөнөтөбүз», - деди.
АКШнын алдыңкы мусулмандарды коргоо тобу Трамптын бул согуш учурундагы риторикасы, анын ичинде «Иранды таш дооруна кайра жөнөтөбүз» деген коркутуулары «адамгерчиликсиз» деп билдирди.
Согуш 28-февралда АКШ менен Израилдин Иранга биргелешкен чабуулдары менен башталып, анын жүрүшүндө Иранда 1340тан ашык адам каза болду.
Иран Израилге жана Перс булуңундагы мамлекеттердеги АКШнын базаларына дрондук жана ракеталык чабуулдар менен жооп кайтарды.
