Квад тобунун (АКШ, Австралия, Индия жана Япония) тышкы иштер министрлери маанилүү минералдар боюнча биргелешкен демилгени башташты. Бул кадам Кытайдын бул тармактагы үстөмдүгүн азайтуу жана Индо-Тынч океан аймагындагы камсыздоо чынжырларынын туруктуулугун бекемдөө максатын көздөйт.
АКШнын мамлекеттик катчысы Марко Рубио шейшемби күнү Вашингтон шаарында өз кесиптештерин кабыл алып, Трамп администрациясы менен болгон эки тараптуу чыңалууларга карабастан, топтун стратегиялык биримдигин дагы бир жолу тастыктады.
Жолугушуудан кийин жарыяланган Квад маанилүү минералдар демилгеси "экономикалык коопсуздукту жана жалпы туруктуулукту күчөтүү үчүн маанилүү минералдардын камсыздоо чынжырларын камсыздоо жана диверсификациялоо" максатын көздөйт деп Мамлекеттик департамент билдирди.
Квад өлкөлөрү Кытайдын таасиринин кеңейишине жалпы тынчсызданууларды бөлүшкөнү менен, Трамптын дүйнөлүк тарифтик кампаниясы жана союздаштардан коргонуу чыгымдарын көбөйтүүнү талап кылуу басымы мамилелерди чыңалтып койду.
Япония АКШ менен пландалган министрлер деңгээлиндеги диалогду кийинкиге жылдырды, бул Вашингтондун коргонуу чыгымдарын көбөйтүү талаптарына нааразычылык катары айтылууда.
Financial Times бул кыстоонун Пентагондун коргоо саясаты боюнча башчысы Элбридж Колбиден келгенин жана Колбинин AUKUS суу астында жүрүүчү кемелер келишимин карап чыгуу талабы менен Австралияда тынчсыздануу жаратканын билдирген.
"Иш-аракет кылууга убакыт келди"
Ошол эле учурда, Индия Трамптын Пакистан менен чыңалууну азайтууда анын коркутуулары жардам берди деген билдирүүсүн четке какты жана бул окуяларды туура эмес чагылдыруу деп атады.
Рубио Квад жолугушуусунда Вашингтондун аймактагы артыкчылыктарын баса белгилеп, "иш-аракет кылуу убактысы келди" деп билдирди. Ал төрт өлкөдөн 30-40 компания маанилүү минералдар жана башка экономикалык маселелер боюнча координация жүргүзүп жатканын белгиледи.
Мамлекеттик департаменттин өкүлү Тамми Брюс Квад "эркин жана ачык Индо-Тынч океан аймагына болгон жалпы милдеттенмебизди дагы бир жолу тастыктады" деп, деңиз коопсуздугу, эгемендүүлүк жана аймактык туруктуулук боюнча ишти уланта турганын билдирди.
Жолугушуудан кийин Рубио Япониядан Такеши Иваясы, Индиядан Субраманям Жайшанкар жана Австралиядан Пенни Вонг менен эки тараптуу жолугушууларды өткөрдү.
Жолугушуулар алдында Нью-Йоркто сүйлөгөн Жайшанкар "мамилелер эч качан маселелерден таза болбойт" деп, бирок "бул багытты оң жакка карай улантуу маанилүү" экенин белгиледи. Ал деңиз коопсуздугу, технология, пандемияга даярдык жана билим берүү кызматташтыктын негизги багыттары экенин айтты.
"Биз баарыбыз эркин жана ачык Индо-Тынч океан аймагын камсыздоого умтулабыз," деп Жайшанкар Квад жолугушуусунун башында билдирди. "Биздин аракеттер эл аралык эрежелерге негизделген тартипти колдоого багытталган."
Чыңалуу
Талдоочулар соода жана коргонуу жаатындагы чыңалуу прогресске тоскоол болоорун эскертишти. Австралиянын Вашингтондогу мурдагы элчиси Артур Синодинос Вашингтонду AUKUS жана соода боюнча ачык-айкындуулукка чакырды, ошондой эле премьер-министр Энтони Албанезе менен Трамптын жолугушуу мүмкүнчүлүгүн билдирди.
Стратегиялык жана эл аралык изилдөөлөр борборунун кызматкери Николас Щечени АКШ-Япония мамилеси күчөп баратканын айтып, “жапондор администрациянын коргонууга жумшаган чыгымдары боюнча ачык лекцияларынан тажаган окшойт” деп кошумчалады.
Ошол эле борбордогу индиялык аналитик Ричард Россов Трамптын мамилесин “жөндөмсүз” деп сыпаттады, бирок төрт тараптуу кызматташтыктын узак мөөнөттүү стратегиялык жана экономикалык иши бекем бойдон калууда деди.
