Элон Маск АКШ президенти Дональд Трамп сунуштаган чыгымдар мыйзам долбоорун "жийиркеничтүү жана маскаралык" деп атады. Бул билдирүү технологиялык миллиардердин Ак Үйдөн кеткенден кийинки Трамп менен болгон чыңалган мамилесин ачыкка чыгарды.
“Кечиресиздер, бирок мындан ары чыдай албайм. Бул чоң, адилетсиз, ашыкча чыгымдарга толгон Конгресстин мыйзам долбоору чындап эле жийиркеничтүү жана уят иш”, – деп Маск шейшемби күнү X социалдык тармагында жазды. Бул анын Трамптын чыгымдар планына карата эң катуу сын пикири болду.
“Бул мыйзам долбооруна добуш бергендерге уят: туура эмес иш кылганыңарды билесиңер”, – деп кошумчалады ал.
Май айында Өкүлдөр палатасы тарабынан кабыл алынган мыйзам долбоору салык жеңилдиктерин, коргонуу чыгымдарын көбөйтүүнү жана кошумча карыз алуу укугун камтыйт.
Маск өткөн жумада өкмөттүн расмий кызматынан кеткен. Аны Трамп федералдык чыгымдарды кыскартуу программасын жетектегени үчүн мактаган, бирок экөөнүн ортосундагы пикир келишпестиктер акыркы убакта күчөгөн.
Бул Масктын Трамптын “чоң, кооз мыйзам долбоору” тууралуу биринчи жолу сын айтканы эмес. Бул мыйзам долбоору 10 жыл ичинде АКШнын бюджеттик таңкыстыгын 3 триллион долларга көбөйтөт деп күтүлүүдө, бирок саламаттыкты сактоо жана азык-түлүк жардам программаларына олуттуу кыскартууларды камтыйт.
Буга чейин Масктын сыны жумшак мүнөздө болгон. Ал Трамптын Өкмөттүн натыйжалуулугу боюнча департаментинин (DOGE) жетекчиси катары бул мыйзам долбоору анын чыгымдарды кыскартуу аракеттерине тоскоолдук кылганын гана айткан.
Шейшемби күнү ал Конгресс тарабынан каралып жаткан мыйзам долбоору жарандарды “туруктуу эмес карыздын оор жүгүн” көтөрүүгө мажбурлайт деп билдирди.
Бул билдирүү Ак Үй менен Масктын ортосундагы чыңалуунун күчөгөнүн көрсөттү. Маск буга чейин Трамптын шайлоо кампаниясына 300 миллион долларга жакын каражат берген, бирок акыркы убакта нааразычылыгын ачык билдирип келет.
“Президент Масктын бул мыйзам долбоору боюнча көз карашын буга чейин эле билген, бул анын пикирин өзгөртпөйт”, – деп Ак Үйдүн басма сөз катчысы Каролайн Левитт журналисттерге Масктын билдирүүсүнө жооп берип жатып айтты.
“Бул бир чоң, сонун мыйзам долбоору жана ал аны колдойт”, – деп кошумчалады ал.
Дүйнөдөгү эң бай адам Трамптын чыгымдарды кыскартуу боюнча башкы кеңешчиси кызматынан кеткенде, алардын мамилеси бир калыпта көрүнгөн. Республикачыл лидер аны “укмуштуудай кызмат” көрсөткөнү үчүн мактаган.
Бир кезде ажырагыс достор
Трамп Маск “чындап эле кетпейт” деп айткан, бирок бул төрт ай ичинде түйшүктүү учурлар болду. Түштүк Африкада төрөлгөн миллиардер он миңдеген жумуш орундарын кыскартып, бүтүндөй агенттиктерди жапкан жана чет өлкөлүк жардамдарды азайткан.
Маск Трамптын жанында Air Force One, Marine One учактарында, Ак Үйдө жана Флоридадагы Мар-а-Лаго резиденциясында дайыма коштоп жүргөн.
DOGE департаменти федералдык өкмөттү идеологиялык негизде өзгөртүүгө аракет кылып, жаш “техникалык адистер” он миңдеген жумуш орундарын кыскарткан.
Бирок DOGEнин жетишкендиктери Масктын баштапкы 2 триллион доллар үнөмдөө максатына жеткен жок. DOGEнин расмий сайты салык төлөөчүлөр үчүн 175 миллиард доллар үнөмдөлгөнүн айтат, бирок бул сан да шек жаратат.
Ал эми өкмөттөн тышкары “Musk Watch DOGE Tracker” бул санды 16 миллиард доллар деп баалайт, бул баштапкы максаттын бир пайызынан да аз.
Tesla компаниясынын акционерлери Маскты кайра жумушка кайтууга чакырышты, анткени сатуулар төмөндөп, электр унаа өндүрүүчүгө каршы нааразылык акциялары күчөгөн. Ошол эле учурда SpaceX компаниясында бир нече ракеталардын жарылуу учурлары катталган.
