Түркия, Египет, Иордания, Индонезия, Пакистан, Катар, Сауд Арабиясы жана Бириккен Араб Эмирликтеринин тышкы иштер министрлери шейшемби күнү биргелешкен билдирүү жарыялап, Израилдин басып алынган Батыш Шериадагы кеңири аймактарды «мамлекеттик менчик» катары жарыялоо чечимин айыпташты. Министрлер бул кадам эл аралык укукту бузган жана тынчтык орнотуу үмүттөрүнө балта чапкан олуттуу чыңалууну жаратарын билдиришти.
Түркиянын Тышкы иштер министрлиги жарыялаган расмий билдирүүгө ылайык, сегиз өлкөнүн тышкы иштер министрлери Израилдин басып алынган Батыш Шериадагы жерлерге менчик укугун каттоо жана отрукташуу процедураларын бекитүүсүн сынга алышты. Мындай тажрыйба 1967-жылдан бери биринчи жолу колдонулууда.
Министрлер бул кадамдын мыйзамсыз экенин жана конуштарды кеңейтүүнү, жерлерди басып алууну тездетерин билдиришти.
Эл аралык укукка каршы
Биргелешкен билдирүүгө кол койгон министрлер бул аракеттер эл аралык укукту, айрыкча Төртүнчү Женева конвенциясын, эл аралык гуманитардык укукту жана Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинин тиешелүү резолюцияларын, негизинен 2334-резолюцияны (2016) ачык бузуу болуп саналаарын ырасташты.
Билдирүүдө ошондой эле Эл аралык соттун (ЭАС) консультативдик корутундусуна шилтеме берилип, бул чаралар басып алынган Палестина аймактарынын укуктук, тарыхый жана демографиялык статусун өзгөртүүнү көздөгөн аракеттердин мыйзамсыздыгына көңүл бурулду. Мындан тышкары, бул кадам оккупацияны токтотуу милдеттенмеси жана күч колдонуу аркылуу жерлерди басып алууга тыюу салууну баса белгилеген соттун корутундусуна карама-каршы келери айтылды.
Министрлер бул кадам басып алынган аймактардагы көзөмөлдү бекемдөөгө багытталган жаңы укуктук жана административдик реалдуулукту таңуулоо аракетин чагылдырарын билдиришти. Бул аракеттер «эки мамлекеттүү чечим» концепциясын алсыратып, көз карандысыз жана туруктуу Палестина мамлекетин куруу перспективаларына зыян келтирерин, ошондой эле аймакта адилеттүү жана ар тараптуу тынчтык орнотууну коркунучка салганын белгилешти.
Министрлер басып алынган Палестина аймактарынын укуктук, демографиялык жана тарыхый статусун өзгөртүүгө багытталган бардык бир тараптуу аракеттерди чечкиндүү түрдө четке кагарын дагы бир жолу кайталап, эл аралык коомчулукту укук бузууларды токтотуу жана Палестинанын укуктарын коргоо үчүн «ачык жана чечкиндүү кадамдарды» жасоого чакырышты.
Бул укуктардын катарына оккупациянын токтотулушун камтыган өз тагдырын өзү аныктоо укугу жана 1967-жылдын июнь айындагы чек аралардын негизинде, борбору Чыгыш Кудс болгон көз карандысыз жана эгемен Палестина мамлекетин куруу укугу кирет.
