Коммуникация башкармалыгынын башчысы Фахреттин Алтун Стамбулда өткөрүлгөн Азия телерадиоберүүчүлөр биримдигинин (ABU) Кабарлар тобунун жыйыны жана Глобалдык кабар форумунда сүйлөгөн сөзүндө, бирдиктүү жана фактыларга таянган глобалдык медиа фронтун түзүүгө чакырды.

Бейшемби күнү Стамбулда өткөн Азия телерадиоберүүчүлөр биримдигинин (ABU) Кабарлар тобунун жыйыны жана Глобалдык жаңылыктар форумунда ар кайсы аймактардан келген медиа адистерине кайрылып, Алтун санариптик үзгүлтүктөн баштап глобалдык жалган маалыматка чейин журналистика туш болгон чакырыктарга каршы туруу жана медиа баяндардагы калыстык менен тактыкты калыбына келтирүүнүн актуалдуулугун баса белгиледи.

«Чындыкка багытталган журналистика үстөмдүк кылышы керек»

Алтун белгилегендей, бүгүнкү күндөгү глобалдык медиа экосистемасындагы эң чоң кыйынчылык журналистиканын фактыларга таянышын камсыз кылуу. Ал дүйнөлүк коомдордун инклюзивдүү өкүлчүлүгүнүн жана бейкалыс пикирлерден жана чектөөлөрдөн эркин кызматташуунун зарылдыгын баса белгиледи.

Алтун:«Жалпылоодон, бейкалыс пикирлерден, коркуулардан жана маргиналдардан таза, өзүнө ишенген жана чындыкты ачууга умтулган медиа адистери гана бул кыйынчылыкты жеңе алат»,- деди. Алтун дүйнө жүзү боюнча төрт миллиарддан ашуун кишиге жеткен ABU бул чукул муктаждыкты канааттандыра ала турган негизги уюмдардын бири экенин кошумчалады.

19-кылымдан бери глобалдык баяндарды калыптандырган батыш борборлоштурулган маалымат агымын сындаган Алтун, бул агымдардын кагылышууларга жана бөлүнүүгө салым кошоорун жана тынчтыкта жанаша жашоого көмөктөшпөгөнүн айтты. Ал ошондой эле жасалма интеллект сыяктуу технологиялар менен камсыздалган медиа адилетсиздигинин жаңы доору башталганын белгиледи.

Алтун бул коркунучтардын бири Батыш социалдык медиа компаниялары тарабынан таңууланган «алгоритм диктатурасы» экенин белгиледи. Бул компаниялар, анын айтымында, белгилүү бир аудиторияга багытталган манипуляцияланган жана бир жактуу мазмунду чыгаруу менен байланышты жамынып, эзүүнү жана үстөмдүктү күчөтөт.

«Израилдин мыкаачылыгы - бул ЖИ аркылуу геноцид»

Күн тартибин Газага бурган Алтун Израилдин аскердик чабуулун «толук аскердик жана технологиялык күч менен колдоого алынган геноцид» деп мүнөздөдү. Алтун Израилдин кылмыштары кандай болбосун, ачык айтылышы керектигин билдирди.

 «Палестинада сөздөр менен түшүндүрүү кыйын болгон коркунучтуу чындык бар»,- деди ал. Алтун:«Израиль өкмөтү тарабынан Палестина жерлериндеги бейкүнөө жана эзилген элге каршы жасалган чексиз кыргын – бул канчалык чыгымы оор болсо да катуу кыйкырылышы керек болгон бир чындык»,-деди.

Алтун Палестинаны колдогон бир программалык камсыздоо инженерин жумуштан кетирген ири глобалдык технология фирмасын эске салды. Ал бул инженердин Израилдин кол салууларында жасалма интеллект технологияларын кантип колдонгонун ачыкка чыгарганын жана бул чабуулдарды «тарыхтагы биринчи ЖИ жардамы менен жасалган геноцид» деп сыпаттаганын айтты.

Батыш Шериадагы Женин шаарында Израилдин түрк консулдугунун кызматкери да болгон бир топ дипломатка кол салганын эске салган Алтун, бул окуянын дагы бир жолу Израилдин «мыйзамсыздыгын жана системалуу зулумдугун» ачыкка чыгарганын айтты.

Журналисттерге кол салуу

Алтун Газадан кабар берүү үчүн өмүрүн тобокелге салган жана өмүрүнөн ажыраган журналисттерди эскерди.

Алардын арасында ТРТ Араби кабарчысы Рубаи Халид да бар, ал үй-бүлөсүнүн үйүнүн бомбаланганын түз эфирден билген. Бир бутунан айрылса да ишин уланта турганын айткан ТРТ оператору Сами Шехаде жана 10-январда Израилдин аткылоосунда каза болгон Анадолу агенттигинин кабарчысы Саид Абу Небханды эскерди.

«2023-жылдын 7-октябрынан бери Израиль 222 басма сөз кызматкерин өлтүрдү. Бул сан 100 жылдагы согуштарда каза болгон журналисттердин санынан көп»,- деди ал.

«Бардык ырайымсыз кол салууларга жана куугунтуктарга карабастан журналисттер чындыкты жарыялоодон эч качан баш тартышкан жок. Президентибиз Режеп Таййип Эрдоган айткандай, «Алар Газадан дүйнөгө «байланыш коридорун» ачышты».

Алтун Түркиянын коомдук телерадиокомпанияларын, өзгөчө TRT жана Анадолу агенттигин «бул коридордун туруктуу болушу үчүн өз салымын кошууга» чакырды.

Алтун Түркиянын коомдук телерадиокомпанияларына, өзгөчө ТРТ жана Анадолу агенттигине «бул коридордун туруштук берүүсү үчүн талыкпай эмгектенгени үчүн» чын жүрөктөн ыраазычылык билдирди.