Түркиянын президенти Режеп Таййип Эрдоган Армениянын премьер-министри Никол Пашинян менен Стамбулда жолугуп, аймактык тынчтыкка карай тарыхый кадам катары баа берилген кеңири сүйлөшүүлөрдү өткөрдү.
Президенттиктин билдирүүсүнө караганда, эки лидердин ортосундагы жолугушуу жума күнү Долмабахче сарайында болуп, бир сааттан ашык убакытка созулду.
Бул сейрек кездешүүчү эки тараптуу жолугушуудан кийин Түркия Республикасынын Президенттиги билдирүү жасап, Түркиянын Армениянын Азербайжан менен тынчтык аракетин колдой турганын жарыялады.
Билдирүүдө Эрдоган менен Пашиняндын Түркия менен Армениянын кургактык чек арасы болгон Израиль менен Ирандын ортосунда күчөгөн зомбулук толкунун талкуулагандары да белгиленди.
Президент Эрдоган Азербайжан менен Армениянын ортосундагы тынчтык сүйлөшүүлөрүндө учурдагы шарттарды эске алуу менен жетишилген келишимдин маанисин баса белгилеп, Түркиянын «аймактын өз ара макулдашуу" аракети менен аймакты өнүктүрүү аракеттерине толук колдоо көрсөтүүнү уланта турганын айтты.
Жолугушууда Түркия менен Армениянын ортосундагы нормалдашуу процессинин алкагында ташталышы мүмкүн болгон кадамдардын да сүйлөшүлгөнү билдирилди.
Эрдоган Пашинянга Түркиянын Кавказда гана эмес, бүткүл аймакта ырааттуулукту камсыз кылуу үчүн «бардык дипломатиялык каналдарды колдонгонун», Иран-Израиль тирешүүсүнөн улам келип чыккан тобокелчиликтердин алдын алуу үчүн башка лидерлер менен да байланышта экенин айтты.
Пашинян Эрдоган менен болгон сүйлөшүүлөрдөн ыраазы
Армениянын лидери Пашинян жолугушуудан кийин X эсебинде жасаган билдирүүсүндө Эрдоган менен «Армения-Түркияны нормалдаштыруу процесси, аймактык өнүгүүлөр жана тынымсыз диалогдун мааниси» темасында «терең пикир алмашуу» болгонун айтты.
Пашинян түрк лидерине Армениянын “аймакта тынчтыкты жана стабилдүүлүктү орнотууга чечкиндүү экенин” айтты.
Армян парламентинин спикери Ален Симонян жыйындын алдында сөз сүйлөп: «Бул иш сапары Армения Республикасынын тарыхында биринчи жолу болуп жаткандыктан, тарыхый»,- деди.
Бир тараптан Азербайжандын президенти Илхам Алиев да бейшембиде Түркияга барып, президент Эрдоган менен жолугушту. Жолугушууда Эрдоган Азербайжан менен Армениянын ортосундагы тынчтыкты колдой турганын дагы бир жолу билдирди. Алиев болсо эки өлкөнүн ортосундагы «маанилүү» биримдикке көңүлдөрдү бурду.
Пашинян Баку менен да, Анкара менен да мамилени жөнгө салуу саясатын активдүү жүргүзүп жатат.
Карнеги Европанын улук илимий кызматкери Томас де Ваал Франс Пресс агенттигине берген маегинде бул процесске көңүл буруп: «Пашинян Арменияны изоляциядан чыгарууну каалайт жана ага жетишүүнүн эң жакшы жолу Азербайжан менен тынчтык келишими жана Түркия менен нормалдашуу процесси», - деди.
Пашинян Түркияга буга чейин бир гана жолу, 2023-жылы Эрдогандын инаугурациясына байланыштуу келген.
Анкара жана Ереван 2021-жылдын аягында нормалдаштыруу процессин ишке ашыруу үчүн атайын өкүлдөрдү дайындашкан, бул Армениянын Карабах аймагындагы согушта Азербайжанга жеңилишинен кийин башталган.
Тараптардын ортосундагы процесстин башталышынан 1 жыл өткөндөн кийин эки өлкөнүн ортосунда эки жылдан бери ишке ашпай жаткан коммерциялык каттамдардын кайра башталышына чечим чыгарылды.
