Түркиянын тышкы иштер министри Хакан Фидан эл аралык система функциясын жоготуп штебей калган мезгилде Түркия өзүнүн дипломатиялык куралдары аркылуу тынчтыкты, туруктуулукту жана гүлдөп-өнүгүүнү орнотуу демилгесин көтөрүшү керектигин билдирди.
Дүйшөмбү күнү Анкарада өткөн 16-Элчилер конференциясынын ачылышында сөз сүйлөгөн Фидан учурдагы глобалдык механизмдердин өз функциясын жоготуп, кризистерди чечүү мүмкүнчүлүгүн жоготконун белгиледи.
Башкалар тарабынан түзүлгөн түшүнүктөрдүн жана башкалар тарабынан сызылган чектердин негизинде саясатты калыптандыруу доорунун акырына чыкканын баса белгилеген Фидан: "Эл аралык система бөгөттөлгөн жана чечүү механизмдери функциясын жоготкон чөйрөдө биз дипломатиялык куралдарыбыз аркылуу тынчтыкты, туруктуулукту жана бакубаттуулукту өзүбүз курушубуз керек", - деди.
Фидан дүйнөлүк кырдаалды алдын ала болжолдоонун мүмкүн болбой баратканын белгилеп, дипломаттардын ролу мурдагыдан да маанилүү экенин, алар сапаттуу маалыматты жалган маалыматтан айырмалоо, эл аралык борборлордо айтылгандарды гана эмес, ошол эле учурда чындап эмнени айткысы келгенин түшүнүү милдети жүктөлгөнүн айтты.
Фидан Түркиянын проактивдүү жана көп кырдуу тышкы саясатын алдыңкы планга чыгарып, Анкаранын кризистерге гана жооп берген эмес, аймактык жана глобалдык актер катары тартипти калыптандыра ала турган ролун күчөткөнүн белгиледи.
Министр Фидан: «Биз өз аймагында коопсуздукту жана гүлдөп-өнүгүүнү камсыз кылган, аймактык жана глобалдык деңгээлде тартипти калыптандыруудагы ролун күчөткөн, эл аралык соодадагы рыноктук үлүшүн жана атаандаштыкка жөндөмдүүлүгүн жогорулаткан жана эл аралык системага өзүнүн уникалдуу саясий жана маданий салымын кошо алган кадыр-барктуу жана алдыңкы Түркияны куруп жатабыз», - деди.
Түркиянын проактивдүү дипломатиясы
Фидан өзгөчө Түркиянын Газа, Россия - Украина согушу жана Сирия сыяктуу негизги аймактык жана глобалдык маселелер боюнча дипломатиялык аракеттерине токтолду.
Түркиянын принциптүү позициясы менен Газада ок атышууну токтотууга жетишүү аракеттерин жетектегенин жана эки мамлекеттүү чечимди жактап келе жатканын айтты.
"Эки мамлекеттүү чечим азыр батыш борборлорунда да кабыл алына баштаганы, бул биздин дипломатиянын туруктуу жана принциптүү позициясынын аркасында болду", - деп кошумчалады ал.
Уланып жаткан Россия - Украина согушуна байланыштуу Фидан Түркиянын дипломатия аркылуу адилеттүү тынчтык үчүн ырааттуу иштеп келгенин жана Стамбулдун тараптардын дагы эле техникалык деңгээлде жолуга турган жалгыз платформа болууну уланткандыгын белгиледи.
«Согуштун биринчи күнүнөн тартып эле биздин принцибибиз ачык болгон: Согуштун жеңүүчүсү жок, адилеттүү тынчтыктын жеңилүүчүсү жок. Ушул ишеним менен биз согушту сүйлөшүү столунда токтотуу үчүн эң интенсивдүү аракеттерди жасаган өлкө биз болдук», - деди.
Сирия маселеси боюнча ал оор саясий жана экономикалык чыгымдарга карабастан, Түркиянын адамдык кадыр-баркка артыкчылык берүү менен «тарыхтын туура тарабында» турганын жана Анкаранын туруктуу Сирияны колдоону улантарын айтты.
"Чет элдик кийлигишүүлөрдөн тазаланган туруктуу Сириянын аймагыбыз үчүн чоң кошумча нарк алып келерине ишенебиз. Түркия дос жана боордош Сирия элинин жанында чечкиндүү турууну улантат",- деди.
Фидан ошондой эле глобалдык башкарууда, өзгөчө Бириккен Улуттар Уюмунун Коопсуздук Кеңешинде реформалоо зарылдыгын баса белгилеп, оригиналдуу, чыгармачыл чечимдерди чыгара алган өлкөлөр системалык тоскоолдуктарды жоюуда алдыңкы орунга чыгаарын айтты.
