Президент Режеп Таййип Эрдоган АКШ менен Ирандын ортосундагы чыңалууну азайтуу боюнча дипломатиялык аракеттердин уланып жатканын, бул процесстин жандуу жана азыр да дипломатияга ачык экенин билдирди.
Эрдоган бейшемби күнү Сауд Арабиясына жана Египетке болгон сапарынан кийин Түркияга кайтып келе жатып учакта журналисттерге: "Биз аймакты жаңы чыр-чатакка же башаламандыкка жетелебестен, Америка менен Ирандын ортосундагы чыңалууну азайтуу үчүн колубуздан келгендин баарын жасап жатабыз", - деди.
Түркиянын аракеттерине токтолгон президент АКШнын президенти Дональд Трамп менен сүйлөшүүлөрдү жүргүзгөнүн, эртеси күнү Ирандын президенти Месуд Пезешкян менен жолукканын жана Стамбулда Түркиянын тышкы иштер министри Хакан Фидан менен Ирандын тышкы иштер министри Аббас Аракчи менен үч тараптуу жолугушуу өткөргөнүн билдирди.
Дипломатия үчүн орундук ачуу
«Иранга карата аскердик кийлигишүүгө каршы экенибизди так ортого койдук жана муну тиешелүү тараптарга билдирдик», — деген Эрдоган, ушул күнгө чейин тараптардын дипломатияга орун берүүнү каалаганын байкаганын жана мунун оң өнүгүү экенин белгилеп, буларды айтты: «Маселелерди чечүүнүн жолу кагылышуу эмес, өз ара келишүүнүн негизинде жолугушуу жана сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү. Процесс жандуу жана үзгүлтүккө учураган жок».
Эрдоган төмөнкү деңгээлде өткөрүлө турган жолугушууларда жылыш болгондон кийин, лидерлер деңгээлиндеги сүйлөшүүлөрдүн пайдалуу болоорун ойлогонун; аскердик чыңалуу күчөп турган маалда сүйлөшүү столунун кандайдыр бир жол менен курулушунун да маанилүү экенин сөздөрүнө кошту.
Аймактык динамика
Аймактык динамикага тиешелүү өзүнчө суроого жооп берген Эрдоган Сауд Арабиясы баш болгон Булуң өлкөлөрүнүн жаңы согушту каалабай турганын жана барган сайын дипломатиялык мамилени көбүрөөк колдоп жатышканын белгиледи. «Аймакта тынчтыктын жана туруктуулуктун толук орношу баарыбызга пайда алып келерин баары билет», — деген Эрдоган кагылышуулар баарынын жоготуусуна гана себеп болорун айтты.
Эрдоган бул маселеге аскердик көз караш менен гана кароо аймакты кырсыкка алып барарын айтып: «Аймагыбыз канга, көз жашка жана согуштарга тойду. Эми тынчтык менен бейпилдикти сүйлөшүүнү, кызматташтыкты арттырууну каалайбыз», — деди.
Эрдогандын билдирүүлөрү Иран менен АКШнын жума күнү Оманда өтө турган сүйлөшүүлөргө даярданып жаткан маалда жасалды. Вашингтон Ирандын өзөктүк программасы жана башка маселелер боюнча дипломатиялык жылыш болуу мүмкүнчүлүгүн көрүүнү кааласа да, бул өлкөгө аскердик кол салуу ыктымалдыгын четке каккан жок.
Жер, убакыт жана форматы тууралуу белгисиздиктерден кийин эки тарап тең шаршемби күнү кечинде ырасталган сүйлөшүүлөр июнь айында АКШнын Израилдин Иранга карата согушуна; атомдук жана жарандык объекттерге карата соккуларды жасагандан бери биринчи жолу өтө турган жолугушуу болот.
