Түркия Манилада өткөн АСЕАН тышкы иштер министрлеринин чечиминен кийин АСЕАН диалог өнөктөшү болду.

Тышкы иштер министри Хакан Фидан шейшемби күнү X сайтындагы билдирүүсүндө бул жыйынтык Түркиянын президент Режеп Таййип Эрдогандын жетекчилиги астында жүргүзгөн көп кырдуу тышкы саясатын чагылдырарын, бул саясат эл аралык күн тартибин жана глобалдык системаны калыптандыра аларын билдирди.

Фидан бул статустун Түркияны АСЕАНга толук мүчө болуунун алдындагы категорияга жайгаштырганын жана бул позиция буга чейин 11 гана өлкөгө берилгенин белгиледи.

Тышкы иштер министри Анкаранын 2024-жылы берилген расмий арызын колдогон кесиптештерине, АСЕАНдын учурдагы кезектешкен төрагалыгын аткарган Филиппин бийлигине жана АСЕАНдын катчылыгына бул процессти жетектегени үчүн ыраазычылык билдирди.

Дүйнөлүк дипломатия

Фидан бул абалдын Түркиянын Азия-Тынч океан аймагындагы катышуусун бекемдөө үчүн өтө маанилүү экенин жана Түркия бул аймакты дүйнөлүк дипломатиянын чыгыш огу катары аныктай турганын билдирди.

Тышкы иштер министри мунун Анкаранын АСЕАН аймагына карата узак мөөнөттүү стратегиясын алдыга жылдырууга жана учурдагы долбоорлорду ишке ашырууга жардам берерин кошумчалады.

Түркия 2010-жылы АСЕАН менен болгон мамилесинин институционалдык пайдубалын түптөгөнүн эске салган Фидан бул өнөктөштүк андан бери көптөгөн тармактарда кызматташтыкты кеңейтип, эки тараптуу сооданы 6,5 миллиард доллардан 16 миллиард долларга чейин көбөйткөнүн айтты.

Диалог боюнча өнөктөш статусун алуу менен Фидан Анкаранын болжол менен 700 миллион адамдан турган жана экономикасы 4 триллион доллардан ашкан АСЕАН блогу менен терең саясий жана экономикалык кызматташууну күтөөрүн билдирди.

Тышкы иштер министри сөзүн жаңы мезгилдин Түркия жана АСЕАНга мүчө мамлекеттер үчүн пайдалуу болушун каалоо менен жыйынтыктады.

680 миллиондон ашык адамдын өкүлү жана Түштүк-Чыгыш Азиядагы сооданын, экономикалык өсүштүн жана аймактык дипломатиянын негизги кыймылдаткыч күчү болгон АСЕАН дүйнөдөгү эң ири аймактык блоктордун бири болуп саналат.