Израилдик адам укуктарын коргогон уюм билдиргендей, 2023-жылы октябрда башталган Израилдин Газадагы геноциддик согушунан бери Израил абактарында жок дегенде 98 палестиналык каза болгон.
Бул жыйынтык дүйшөмбү күнү «Адам укуктары үчүн дарыгерлер — Израил» уюмунун отчётунда жарыяланды. Уюмдун маалыматына ылайык, отчет расмий жоопторго, медициналык документтерге, соттук-медицина отчетторуна, медициналык персоналдын жана боштондукка чыккан камалгандардын көрсөтмөлөрүнө жана башка адам укуктары булактарына негизделген.
Уюм Израил абактарындагы палестиналык камалгандардын өлүм себептерин жашырып келгенин жана чыныгы курмандык сандары алар ырастагандан да жогору болушу мүмкүн экенин эскертти.
Уюм Израилди палестиналык камактагыларга каршы системалуу өлтүрүүлөрдү, жаман мамилени жана медициналык камкордуктун жоктугун жүргүзүүдө деп айыптады.
«Мурда болуп көрбөгөн өлүмдөрдүн саны, кыйноого жана медициналык камкордуктун жоктугуна байланыштуу өлүмдөргө карата кеңири табылгалар жана далилдер Израилдин кармоодо палестиналыктарды атайлап өлтүрүү саясатынан кабар берет», — деди уюмдун "Камактагылар жана кармалгандар" бөлүмүнүн долбоор координатору Онег Бен Дрор.
Уюмдун маалыматы боюнча, Израил кармоосунда 98 палестиналык каза тапкан, алардын 94ү 2023-жылдын октябрынан 2025-жылдын августуна чейин документтелген өлүмдөр. Мындан тышкары, быйылкы октябрь жана ноябрь айларында дагы төрт каза катталган.
Отчеттогу эсепке тек гана Израил абактары жана кармоочу жайлар ичинде болгон өлүмдөр киргизилген; кармоодон көп өтпөй ок менен жок кылынган жети палестиналыктын документтелген учурлары эсепке алынган эмес.
Уюм каза болгондордун арасында Газадан 52 камалган адам бар экенин белгиледи.
Израилдин абак кызматы да, армия да отчет боюнча комментарий бере элек.
Катаал зомбулук
Израилдик топ отчетто түрмө кызматкерлеринин палестиналык туткундарга карата кайталанган зордук-зомбулук аракеттери жана олуттуу медициналык кароосуздуктун аныкталганын билдирди.
10 өлүктү союп текшерүү отчетун карап чыгууда жабырлануучулардын дээрлик жарымында баш жаракаттары, ички кан агуу жана кабыргалардын сынышы сыяктуу физикалык зомбулуктун белгилери байкалганы маалымдалды.
Башка медициналык отчеттордо да жетерсиз тамактануу, диабет менен ооругандарга инсулин берилбегендиги, ракты дарылоодон баш тартылгандыгы жана өмүргө коркунуч туудурган инфекциялар да белгиленди.
Уюм бул жыйынтыктардын акыркы эки жылда Израилдин камак жайларында ачкачылык, суусуздук жана узак убакыт бою катуу суук менен ысыкка дуушар болгондугу тууралуу кеңири документтерге дал келгенин билдирди.
Отчетто Израил бийлигинин өлүмдүн себептерин жашырууга жана үй-бүлөлөрдүн жакындарынын каза болгон шарттарды ачыкка чыгаруусуна жол бербөөгө болгон аракеттери кеңири баса белгиленген.
Ошол эле учурда, Палестина туткундары ассоциациясы Израилдин түрмөлөрүндө каза болгон туткундардын саны 100дөн ашканын маалымдады.
Ассоциациянын башчысы Абдулла аз-Загари эсептөөлөр боюнча түрмөлөрдө каза болгон туткундардын саны 100дөн ашканын билдирди.
Аз-Загари бул көрсөткүч Израилдин түрмөлөрүндөгү палестиналык туткундарга жана камактагыларга каршы уланып жаткан кылмыштардын олуттуулугун көрсөткөндүгүн жана бул адамдар "жок кылуунун" башка түрүнө дуушар болуп жатканын билдирди.
2023-жылдын октябрь айында Израиль армиясы Газага каршы мыкаачылык менен чабуул жасап, натыйжада көпчүлүгү балдар менен аялдардан турган 69 000ден ашык адам, каза болуп, 170 000ден ашуун адам жаракат алып, миңдеген адам камакка алынган.
Чабуулдар 10-октябрда күчүнө кирген ок атышууну токтотуу келишими менен токтотулган.
