Иран:10 пункттан турган келишимдин негизги жоболору тынчтык сүйлөшүүлөрү баштала электе эле бузулган

Иран парламентинин төрагасы Мухаммед Багер Калибаф социалдык медиадагы билдирүүсүндө Тегеран менен Вашингтондун ортосундагы ок атышууну токтотууну талкуулоо үчүн «сүйлөшүүгө мүмкүн болгон негиз» бузулганын, бул андан аркы сүйлөшүүлөрдү «акылга сыйаарлык» кылбай жатканын билдирди.

Калибаф бул бузуулар Иран менен АКШнын ортосундагы андан аркы сүйлөшүүлөрдү татаалдаштырып, Тегерандын ок атышууну токтотуу шарттарын сактабоо боюнча тынчсыздануусун чагылдыраарын билдирди.

Калибаф АКШ ок атышууну токтотуу планын бузган үч учурду санап өттү: Ливандагы чабуулдардын уланышы, дрондун Ирандын аба мейкиндигине кириши жана Ирандын уранды байытуу укугунун четке кагылышы.

Израиль бейшемби күнү, Тегеран менен АКШнын ортосундагы морт ок атышууну токтотуунун экинчи күнүндө Ливанга ири масштабдуу бомбалоо баштады.

Вашингтон да, Тегеран да эки жумалык ок ​​атышууну токтотууга жана Жакынкы Чыгышта миңдеген адамдардын өмүрүн алып, дүйнөлүк экономикалык башаламандыкка алып келген согушту токтотууга багытталган сүйлөшүүлөргө макул болгондон кийин жеңишке жетишкенин жарыялашты.

Бирок, шаршемби күнү Израиль коңшу Ливанга, анын ичинде борбор шаар Бейруттун калкы жыш жайгашкан борбордук бөлүгүнө эң оор чабуулдарын жасагандыктан, келишимдеги жаракалар пайда болду.

Ливандын Жарандык коргонуу кызматынын маалыматы боюнча, Израилдин чабуулдарынан каза болгондордун саны 254кө жетип, 1165 адам жаракат алды. 

Израиль шейшемби күнү кечинде макулдашылган АКШ менен Ирандын ортосундагы ок атышпоо келишиминин бир бөлүгү эмес экенин билдирди. Бул көз карашты Пакистанда Тегеран менен сүйлөшүүлөрдү жетектөөчү АКШнын вице-президенти Ж.Д. Вэнс дагы кайталады.

«Чыныгы үмүт» учуру

АКШнын президенти Дональд Трамп белгилеген мөөнөттөн бир нече саат мурун жетишилген ок атышпоо келишиминин морттугун күчөткөн дагы бир окуя АКШнын расмий өкүлүнүн Ирандын 10 пункттан турган планы Ак үй согушту токтотуу үчүн кабыл алган шарттарга окшош эмес деген билдирүүсү болду.

БУУнун Адам укуктары боюнча жогорку комиссары Волкер Тюрк өлүмдөрдү «коркунучтуу» деп мүнөздөгөн Ливанда, борбор калаа Бейруттагы күтүүсүз кол салуулар коркуу жана дүрбөлөңгө алып келди.

Ирандын Революциялык сакчылары Израилди Ливандагы кол салууларын токтотпосо, «биз өз милдетибизди аткарып, жооп кайтарабыз» деп эскертти.

Бул билдирүүлөр жума күнү өтө турган жогорку деңгээлдеги сүйлөшүүлөрдүн алдында айтылды.

Кабарларда ок атышууну токтотууга карабастан, Ормуз кысыгы кайрадан жабылганы көрсөтүлгөн; Ак үй муну «толугу менен кабыл алынгыс» деп мүнөздөдү.

Иран бейшемби күнү негизги навигациялык аймагындагы деңиз миналарынын коркунучунан улам Ормуз кысыгынан өтүүчү кемелер үчүн альтернативдүү жолдорду жарыялады. 

Ок атышууну токтотууга ортомчулук кылган Пакистандын премьер-министри Шахбаз Шариф дипломатиянын иштеши үчүн бардык тараптарды «сабырдуулукту көрсөтүп, эки жума бою ок атышууну токтотууну сактоого» чакырды.

Шаршемби күнү Тегерандын көчөлөрү адаттан тыш тынч болду, узак жана чыңалган түндөн кийин көптөгөн дүкөндөр жабылды. Жарандар АКШнын ири чабуулунан кооптонушат.

«Азыр баары жеңилдеп калышты», - деди 50 жаштагы үй кожойкеси Сакине Мохаммади, ал өз өлкөсү менен «сыймыктанарын» кошумчалады.

Шаршемби күнү бир катар Европа өлкөлөрү, ошондой эле Канада жана Улуу Британия «согушту тез жана узакка токтотуу үчүн» сүйлөшүүлөр зарыл экенин билдиришти, ал эми Рим Папасы Лео бул күндөрдү «чыныгы үмүт учуру» деп мүнөздөдү.