Бириккен Улуттар Уюмунун адам укуктары боюнча эксперттери Москвада бир соттун Эл аралык кылмыш сотунун (ЭКС) прокурорун жана сегиз судьясын тыштан соттогонун сынга алышты. Эксперттер бул чечимди "эл аралык укуктун ачыктан-ачык бузулушу" деп мүнөздөштү.
12-декабрда Москва шаардык соту, орус бийлиги "Россия жарандарын мыйзамсыз соттоо" деп мүнөздөгөн айыптар боюнча ЭКСтин башкы прокурору Карим Ханды жана сегиз судьяны эркинен ажыратуу өкүмүн чыгарды.
Жетекчилер 3,5 жылдан 15 жылга чейинки мөөнөттөргө кесилишти. Хан 15 жылга эркинен ажыратылып, эл аралык издөөгө алынды.
Эксперттердин айтымында, бул чечимдер эл аралык укукка каршы келип, эл аралык соттун көз карандысыз ишин кылмыш катары көрсөтүүгө багытталган окшошу жок ккадам.
Эксперттердин айтымында, айыптоолор Эл аралык кылмыш сотунун Россиянын Украинадагы согушуна байланыштуу согуш кылмыштарын иликтөөсүнөн келип чыккан. Бул иликтөөнүн алкагында 2023-жылы президент Владимир Путинге жана Россиянын балдар укуктары боюнча комиссары Мария Львова-Беловага каршы камакка алуу ордерлери чыгарылган.
Эксперттер Рим статутуна ылайык Эл аралык кылмыш сотунун судьялары жана прокурорлору процесстик кол тийбестикке ээ экенин баса белгилешти. Алар улуттук соттордун судьялардын жана прокурорлордун кесиптик милдеттери алкагында жасаган расмий аракеттерин куугунтуктоо мүмкүн эместигин билдиришти.
Эксперттер тийиштүү билдирүүсүз же юридикалык өкүлчүлүксүз тыштан жүргүзүлгөн сот процесстери «адилеттүү соттук териштирүүнүн минималдуу стандарттарына жооп бербейт» деп белгилешти. Алар Россияны сот өкүмдөрүн жокко чыгарууга жана эл аралык камакка алуу ордерлерин алып салууга чакырды.
Эксперттер эч бир мамлекет өзүнүн эгемендүүлүгүн жоопкерчиликтен качуу үчүн колдоно албайт турганын билдиришти. Алар Россияны жана БУУнун башка мүчө мамлекеттерин сот бийлигинин көз карандысыздыгына каршы өч алуу чараларын токтотууга жана ЭКС кызматкерлерин коркутуу аркылуу ЭКСты алсыратуу аракеттерин токтотууга чакырды.
