Түркия Грециянын Иония жана Эгей деңиздеринде эки жаңы деңиз парктарын жарыялаганына жооп катары өзүнүн корголгон деңиз аймактарын кеңейтти.
Анкара расмий түрдө эки жаңы корголгон деңиз аймагын жарыялады: Бири Түндүк Эгейдеги Гөкчеада жээгинде, экинчиси Жер Ортолук деңизиндеги Финике жээгинде жайгашкан.
Бул аймактар Түркиянын Улуттук Деңиздик Мейкиндикти Пландоо картасына киргизилип, ЮНЕСКОнун алдындагы Өкмөттөр аралык Океанографиялык Комиссиясында (IOC) катталган.
Түркиянын расмий өкүлдөрүнүн айтымында, жаңы белгиленген аймактар деңиз чөйрөсүн коргоо максатын көздөйт, ошол эле учурда балык уулоо жана туризм сыяктуу экономикалык ишмердүүлүктөрдү улантууга мүмкүнчүлүк берет.
Бул жарыялар Тышкы иштер министрлиги тарабынан тиешелүү мекемелердин катышуусу жана Анкара университетинин Деңиз укугу боюнча Улуттук изилдөө борборунун (DEHUKAM) салымы менен координацияланган.
Мындан тышкары, Түркия Деңиздик Мейкиндикти Пландоо Координациялык Кеңешин түздү. Бул кеңеш деңиз ишмердүүлүгүнүн экологиялык таасирин баалап, мамлекеттик органдардын ортосундагы координацияны жакшыртууну көздөйт. Кеңеш Тышкы иштер министрлигинин көзөмөлүндө иш алып барат.
Түркия буга чейин Грециянын Иония жана Эгей деңиздеринде эки жаңы деңиз парктарын жарыялаганына каршы чыгып, бул кадам Эгейдеги талаштуу аймактарда анын укуктарына доо кетириши мүмкүн экенин эскерткен.
Деңиз парктары адатта деңиз экосистемаларын коргоо үчүн түзүлсө да, Анкара бул чечим Эгейдеги айрым географиялык түзүлүштөрдүн, айрыкча эл аралык келишимдер боюнча Грецияга өткөрүлбөгөн аралчалар менен таштардын эгемендигине таасир этиши мүмкүн экенин белгилеген.
2025-жылдын 21-июлунда Түркиянын Тышкы иштер министрлиги тарабынан жарыяланган билдирүүдө мындай бир тараптуу кадамдар аймакта "болоору болду" деген абалды түзүүгө багытталган деп айтылган. Министрлик буга чейин 2024-жылдын 9-апрелинде да ушундай тынчсызданууларын билдирген.
Анкара бул аракеттердин эч кандай укуктук негизге ээ эмес экенин жана Түркиянын Эгейдеги мыйзамдуу укуктары менен кызыкчылыктарына таасир этпей турганын билдирген.
Анкара өз аракеттери эл аралык деңиз укугуна ылайык келерин айтып, жарым-жартылай жабык деңиздерди, анын ичинде Эгейди башкарууда аймактык кызматташууга чакырган.
Ошондой эле Түркия Грецияны 2023-жылдын 7-декабрында президент Режеп Таййип Эрдоган менен Премьер-министр Кириакос Мицотакис кол койгон Достук мамилелер жана жакшы коңшулук боюнча Афина декларациясынын алкагында аракеттенүүгө чакырган.
