Human Rights Watch (HRW) уюму шаршемби күнү M23 куралдуу тобу Конго Демократиялык Республикасынын чыгышында миңдеген адамдарды күч менен тартып, аларды адамгерчиликсиз шарттарда кармап турганын билдирди.
Руанда тарабынан колдоого алынган деп болжолдонгон өкмөткө каршы топ 2021-жылы 30 жылдан ашык убакыттан бери чыр-чатактан жапа чеккен Конго Демократиялык Республикасынын чыгышында кайрадан пайда болуп, ошондон бери өлкөнүн кеңири аймактарын басып алган.
Human Rights Watch уюмунун жаңы отчетунда M23 Гома жана Букаву сыяктуу ири шаарларды басып алгандан бери «өз көзөмөлүндөгү аймактарда кеңири масштабдуу жана мажбурлап жалдоо жана башка операцияларды жүргүзүп» келгенин билдирди.
102 мурдагы туткундар жана көптөгөн булактар менен болгон маектерге таянган отчетто «миңдеген конголук жоокерлер жана куралдуу топтордун мүчөлөрү, ошондой эле барган сайын көп сандагы жарандар кармалып, адамгерчиликсиз жана өмүргө коркунуч туудурган мамилеге дуушар болгону» айтылат.
Күбөлөр жана мурдагы туткундар «адамдарды көчөлөрдөн же үйлөрүнөн уурдап кетишкенин, чогулуштарда, чиркөөлөрдө же мектептерде чогултуп, убактылуу кармоочу жайларда, аскердик лагерлерде кармашканын же белгисиз жерлерге жеткирилгенин» сүрөттөштү.
Отчетто, туткундардын айрымдары, анын ичинде «12 жашка чейинки балдар» окутуу борборлоруна же аскердик лагерлерге жөнөтүлүп, алар «жумалар же айлар бою адамгерчиликсиз шарттарда кармалып, сабалып, катаал мамилеге жана сотсуз өлтүрүүлөргө дуушар болушкан деп айтылат.
HRW борбордогу M23 согушкерлери жана руандалык жоокерлер «миңдеген адамдардын өмүрүн коркутуу менен M23кө кошулууга мажбурлашканын» билдирди.
HRW маектешкен күбөлөр «туткунга алынган жоокерлерди, согушкерлерди жана жайкын тургундарды, аялдарды жана балдарды жазалоо же башкаларды аскерге чакырууга мажбурлоо үчүн сабап, кээде өлүмгө алып келгенин» баяндашкан.
Бул кармалгандар борбордогу камераларда кармалып турганы кабарланган, ал жерде алар «көп учурда катаал мамилеге, сабалууга, ашыкча адамга толуп, суусаганга жана ачкачылыкка» дуушар болушкан.
HRW бул лагерлердеги каза болгондордун жалпы санын бардык массалык мүрзөлөр табылгандан кийин гана так аныктоого болорун билдирген, бирок мурдагы туткундар менен болгон маектерде 2025-жылга чейин жүздөгөн, балким андан да көп адам каза болгону жана лагерлер 2026-жылы дагы эле иштеп тураары көрсөтүлгөн.
Мурдагы туткундар лагерлерде «жогорку даражалуу M23 офицерлерин» жана «жакын жерде Руанданын аскердик бөлүктөрүнүн бар экендигин» аныкташкан.
