Мюнхен коопсуздук конференциясынын башчысы шаршемби күнү Түркиянын борбору Анкарада июль айында өтө турган НАТО саммитинде түрк кызыкчылыктары эске алынышы керектигин билдирди.
Румыниянын Бухарест шаарында өткөн 10-Кара деңиз жана Балкан коопсуздук саммитинин жүрүшүндөгү панелде сөз сүйлөгөн Вольфганг Ишингер Түркиянын алдыдагы НАТО саммитин өткөрөрүн баса белгилеп, өлкөнүн альянстын коопсуздугу үчүн эки "чоң чакырыктын" бири катары мүнөздөлгөн Иран менен жакындыгына көңүлдөрдү бурду.
Ишингер НАТО өлкөлөрү Анкарадагы саммиттен "биримдик, чечкиндүүлүк жана ынтымак" билдирүүсү күчтүү түрдө чыгышы шарт экенин түшүнүшү керектигин белгилеп, төмөнкүлөрдү айтты: “Негизги суроо мындай: ‘Туура билдирүү Москвага жетеби жана Москвада туура кабыл алынабы?… Бул альянс Европанын ичиндеги жана сыртындагы коопсуздукка байланыштуу, ал эми Европанын ичиндеги жана сыртындагы коопсуздук чоң деңгээлде ишенимдүү токтотуучу күчкө көз каранды.”
Ишингер ошондой эле Түркиянын саммиттен ыраазы болушу жана НАТОнун өзүн коргоо үчүн да бар болгон альянстын "сыймыктуу мүчөсү" катары кабыл алышы НАТО өлкөлөрүнүн жалпы кызыкчылыгына туура келет деп эсептей турганын кошумчалады. "Башкача айтканда, биз баарыбыз үчүн, анын ичинде кожоюн өлкө Түркия үчүн да ийгиликтүү болушу үчүн, түрк кызыкчылыктарын тийиштүү түрдө эске алышыбыз керек. Менимче, бул абдан маанилүү", - деп билдирди.
Конференциянын төрагасы ошондой эле альянстагы азыркы мезгилди "түпкү өзгөрүүлөр болуп жаткан мезгил" деп мүнөздөдү; мындай акыркы мезгил Советтер Союзу кулагандан кийин 1990-жылдардын башында болгонун белгилеп, мүчө өлкөлөрдүн коргонуу чыгымдарына ИДӨгө карата милдеттенмесин 2 пайыздан 5 пайызга чейин көтөрүүнү жана технологиялык жетишкендиктердин аскердик тең салмактуулукка тийгизген таасирин мисал келтирди.
Шейшемби күнү башталган эки күндүк Кара деңиз жана Балкан коопсуздук форуму жетекчилерди, эксперттерди жана академиялык, бизнес чөйрөлөрүнүн өкүлдөрүн жолугуштурат. Иш-чараны 2015-жылы негизделген Румынияда жайгашкан "Жаңы стратегия борбору" ой жүгүртүү борбору уюштурууда. Иш-чаранын глобалдык коммуникациялык өнөктөшү Анадолу агенттиги.
7-8-июлда Анкарада өтө турган НАТО саммити 2004-жылы Стамбулда өткөн саммиттен кийинки Түркияда өтө турган НАТОнун экинчи саммити болот.
"Абдан символикалык"
Ошол эле учурда, Жаңы стратегия борборунун илимий кеңешинин ардактуу төрагасы Сорин Дукару ошол эле панелде Түркияда боло турган НАТО саммитин өткөрүүнү "абдансимволикалык" экенин ойлогонун билдирди.
Түркиянын НАТОнун чыгыш канатында жайгашкан эле өлкө эмес, ошол эле учурда түштүккө жана Жакынкы Чыгышка "жайылган" өлкө экенин айткан Дукару: "Бул өңүттөн караганда, ал бардык кызыкчылыктарды бир арага келтирет", - деди.
Дукару НАТО 2000-жылдан бери "өнүгүп келе жаткан жана кыйратуучу технологиялар" департаментин түзүү менен технологиялык өнүгүүлөр маселесин колго алганын, ошондой эле "санариптик колдоого алынган согуш талаасы" доорунда жашап жатканыбызды белгиледи. Дукару "жаңы технологиялардын бул асимметриялык артыкчылыгын тезирээк түшүнгөндөр өзгөрүү жасай алат" деп, буга Украинаны мисал келтирди.
Ардактуу төрага ошондой эле альянстын ичиндеги АКШ менен Европа өлкөлөрүнүн ортосундагы "жүктү бөлүшүү" маселесине токтолду. Мунун материалдык маселе экенин айткан Дукару, бирок анын эки жагы бар экенин, тактап айтканда “бул ресурстардын кандай сарпталып жаткандыгы жана бул европалыктардын аң-сезиминде кандай стратегиялык өзгөрүүлөрдү билдире тургандыгы” экенин айтты.
Кризистик кырдаалдарды башкаруу боюнча көп иштер аткарылганын, бирок "абада күйүүчү май куюу жана кырдаалды түшүнүү сыяктуу маселелерде АКШга мынчалык көз каранды болбоо үчүн көбүрөөк иш жасалышы керектигин" айткан Дукару: “Демек, жумшалган ресурстардын көлөмү сыяктуу эле анын сапаты жана бул ресурстардын максаттарды ишке ашыруу үчүн кандай кабыл алынып, колдонулганы да маанилүү”, - деп жыйынтыктады.
