Германиянын канцлери Фридрих Мерц Түркиядан келген эмгек мигранттарынын аркасында өлкө маданий, экономикалык жана илимий жактан байыганын билдирди.

Мерц бул тууралуу Германия өкмөтү уюштурган «65 жылдык биргелешкен тарых — Германия менен Түркиянын ортосундагы эмгек келишиминин мааракеси» аттуу иш-чарада сүйлөп, биринчи муундагы эмгек мигранттарынын күнүмдүк жашоосу жумуш менен уйкунун ортосунда өткөнүн эске салды.

«Заводдордун жана өнөр жай ишканаларынын жанындагы өзүнчө жатаканаларда жашашкан. Темир барактардан куралган жөнөкөй баш калкалоочу жерлерде, кээде жакшы жабдылган боёк цехтери, көп керебеттүү бөлмөлөр жана жалпы ашканалар болгон. Ал тургай коменданттык саат да киргизилген», — деди Мерц.

Германияга барган жумушчулардын эки жылдан кийин мекенине кайтып кетишет деп ойлошконун айткан Мерц: «1961–1973-жылдары келгендердин болжол менен жарымы Түркияга кайтып кеткен. Калган жарымы Германияда калган. Убактылуу жумушчу катары келгендер бара-бара иммигранттарга айланышты. Алар үй-бүлөлөрүн Германияга алып келишип, шаар борборлоруна көчүп барышты. Түрк жумушчулары өлкөбүздүн өнөр жай түзүмүнүн калыптанышына салым кошушту. Биринчи муундагы эмгек мигранттары болбосо, Рур аймагы мынчалык бай жана өнүкмөк эмес. Алар бүгүнкү бакубат жашообуздун пайдубалын түптөштү. Муну көбүнчө өзгөчө эмгекчилдиги менен ишке ашырышкан. Алар Германиянын маданий жүзүн түп-тамырынан өзгөртүштү жана бүгүнкү күнгө чейин аны калыптандырууну улантышууда»,- деди.

Фридрих Мерц Германияга интеграцияланган адамдар үчүн тең мүмкүнчүлүктөрдү камсыз кылуу жана алардын коомго таандык болуу сезимин калыптандыруу зарылдыгын белгилеп: «Биздин өлкөдө ар бир адам терисинин түсүнө же ата-энесинин тегине карабастан бааланышы керек», — деди.

Мерц түрк иммигранттарынын биринчи муунундагы көптөгөн адамдар балдары менен неберелеринин бардык аракеттерине карабастан, дагы деле чет элдиктер катары кабыл алынып жатканын белгиледи.

Ксенофобия эркин коомго коркунуч туудурарын айткан Мерц Германиянын жакынкы тарыхындагы расисттик зомбулуктун оор учурларын эске салды.

Ал 1990-жылдары Мёлн жана Золинген шаарларында болгон расисттик кол салууларга, көп жылдар бою киши өлтүрүүлөрдү уюштурган ашынган оңчул «Улуттук социалисттик жер астындагы уюм» (NSU) террордук тобуна жана Ханау шаарындагы расисттик кол салууга токтолду. Мерц NSU тобунун курмандыктарынын арасында түрк тектүү сегиз адамдын болгонун айтты.

Германиянын канцлери бул тарыхый тажрыйбалар коомдогу сергектикти жогорулатуу керектигин көрсөтүп жатканын билдирип, социалдык прогресс активдүү жана чечкиндүү корголбосо, ал жоголуп кетиши мүмкүн экенин эскертти.