Түрк мамлекеттер уюмунун (ТМУ) Өлкө башчылары Кеңешинин расмий эмес саммити 15 - майда Казакстандын Түркистан шаарында «Жасалма интеллект жана санариптик өнүгүү» деген темада өтөт.
Саммитке Режеп Таййип Эрдогандын да катышары күтүлүүдө.
Саммитте жасалма интеллект жана санариптик инновация маселелери алдыңкы планга чыгат. Бул алкакта жаңы технологиялардын трансформациялоочу потенциалын пайдалануу менен туруктуу экономикалык өсүштү стимулдаштыруу максатталууда.
Мамлекеттик кызматтарды өнүктүрүү жана аймактык байланышты чыңдоо үчүн диалогду илгерилетүү маселеси да каралат. Иш-чарада түрк мамлекеттеринин жасалма интеллект тармагында жүргүзүп жаткан иштери талкууланары болжолдонууда. Бул алкакта түрк жасалма интеллекти үчүн ишке ашырыла турган биргелешкен иш-аракеттердин да күн тартибине коюлушу күтүлүүдө.
Түркиянын ТМУ менен жылдык соода көлөмү 17 миллиард долларга жакындады
ТМУ саммитиндеги баа берүү боюнча талкуулар экономикалык жана соода байланыштарына да салым кошору күтүлүүдө.
Түркия акыркы жылдары уюмга мүчө өлкөлөргө таза экспорттоочу позициясында турат. Азербайжан, Казакстан, Кыргызстан жана Өзбекстанга экспорт 2021-жылы 6,2 миллиард доллар, импорт 4,2 миллиард доллар болуп катталган. 2022-жылы 6,9 миллиард долларлык экспортко каршы 6,2 миллиард долларлык импорт ишке ашырылган.
Түркиянын экспорту 2023-жылы 8,8 миллиард долларга жеткен болсо, импорту 6,4 миллиард долларды түздү.
Сөз болгон экспорт 2024-жылы 10 миллиард долларга жетип, Түркиянын бул өлкөлөрдөн импорту 6,5 миллиард доллар болуп катталды.
Түркиянын экспорту өткөн жылы 9,6 миллиард доллар болду. Импорттун көлөмү болсо 7,3 миллиард доллар деп эсептелди.
Ушундайча Түркия менен ТМУга мүчө өлкөлөрдүн ортосундагы жылдык соода жүгүртүүнүн көлөмү 17 миллиард долларга жетти.
Эң көп экспорт Казакстанга жасалды
Өлкөлөр боюнча өткөн жылдагы экспортко караганда, Казакстан 3,2 миллиард доллар менен биринчи орунду алды. Андан кийин 3 миллиард доллар менен Азербайжан, 2,1 миллиард доллар менен Өзбекстан жана 1,3 миллиард доллар менен Кыргызстан келди.
Түркиянын ушул жылдын үч айында мүчө өлкөлөргө болгон экспорту 2,1 миллиард долларга жакындады.
Бул көрсөткүчтүн ичинде да биринчи орунду болжол менен 700 миллион доллар менен Казакстан алды. Аталган өлкөнүн артынан 663 миллион доллар менен Азербайжан, 419,5 миллион доллар менен Өзбекстан жана 274,7 миллион доллар менен Кыргызстан турат.
Түрк мамлекеттери уюмунун (ТМУ) курамында «мүчө өлкөлөр» менен катар Түркмөнстан, Венгрия, Түндүк Кипр Түрк Республикасы (ТКТР) жана Экономикалык кызматташтык уюму «байкоочу өлкө» катары орун алууда.
Түркия-Казакстан кызматташтыгында жаңы мүмкүнчүлүктөр талкууланууда
Бир тараптан Түркстандагы ТМУ саммити менен катар Астанада да Түркия-Казакстан карым - катнаштарын дагы жогорку деңгээлге көтөрө турган жолугушуулар жана жыйындар пландалууда.
Президент Эрдогандын Казакстандын президенти Касым-Жомарт Токаев менен 14-майда Жогорку деңгээлдеги стратегиялык кызматташтык кеңешинин жыйынына төрагалык кылышы күтүлүүдө.
Мындан сырткары, Түркия-Казакстан бизнес-форуму уюштурулат. Соода министри Өмер Болат да катыша турган бизнес-форумда эки өлкөнүн ишкерлери кызматташуунун жаңы мүмкүнчүлүктөрүн талкуулашат. Бул жолугушуулар Түркия-Казакстан экономикалык жана соода карым - катнаштарын алдыга жылдырууну максат кылат.
