Палестина мамлекети АКШ президенти Дональд Трамптын Газа тилкесиндеги согушту токтотуу боюнча сунушун кубаттап, анын тынчтыкка жол ачуу жөндөмүнө ишенимин билдирди.

Расмий WAFA жаңылыктар агенттиги аркылуу жарыяланган билдирүүдө, Палестина "президент Дональд Трамптын Газа тилкесиндеги согушту токтотуу боюнча чын дилден жана тынымсыз аракеттерин кубаттайт жана анын тынчтыкка жол табуу жөндөмүнө ишенет" деп белгиленген.

Билдирүүдө Палестина АКШ, аймактык мамлекеттер жана эл аралык өнөктөштөр менен биргеликте кеңири келишимге жетишүү үчүн иштөөгө даяр экендигин баса белгиледи.

Келишим гуманитардык жардамды Газага жеткирүүнү камсыз кылуу, туткундарды жана камактагыларды бошотуу, жайкын тургундарды коргоо механизмдерин түзүү жана ок атышууну токтотууну сактоо, ошондой эле жерлерди аннекциялоого, күч менен көчүрүүгө жана эл аралык мыйзамдарды бузган бир тараптуу аракеттерге жол бербөө кепилдиктерин камтышы керектиги айтылды.

Палестинанын билдирүүсүндө салык кирешелерин кайтаруу, Израилдин толук чыгышы жана Газа, Батыш Шериа жана Чыгыш Кудстагы палестин жерлерин жана институттарын бириктирүү чакырыктары да камтылган.

Ошондой эле, "эки мамлекеттүү чечимге негизделген адилеттүү тынчтыкка жетүү, көз карандысыз жана эгемендүү Палестина мамлекети Израиль менен тынчтыкта жана жакшы коңшулукта жашоосу" максаты кайрадан ырасталды.

Палестиналык расмийлер согуш аяктагандан кийин бир жыл ичинде президенттик жана парламенттик шайлоолорду өткөрүү сыяктуу реформаларды жүргүзүүгө убада беришти.

Билдирүүдө Палестинанын "заманбап, демократиялык жана куралсыз мамлекет курууга, плюрализмге жана бийликтин тынчтык жолу менен өткөрүлүшүнө берилгендигин" белгиледи.

Ошондой эле, билим берүү реформаларын ЮНЕСКОнун стандарттарына ылайыкташтыруу жана эл аралык аудитке баш ийген бирдиктүү социалдык камсыздоо системасын түзүү убада кылынды.

"Биз АКШ жана бардык тараптар менен тынчтык, коопсуздук жана аймактагы элдердин туруктуулугу үчүн позитивдүү жана конструктивдүү иштөөгө даярбыз", - деп айтылат билдирүүдө.

Аймактык лидерлердин колдоосу

Түркия жана бир катар араб жана ислам мамлекеттери АКШ президенти Дональд Трамптын Газа тилкесиндеги ок атышууну токтотуу боюнча сунушун кубаттап, Вашингтон менен келишимди аягына чыгаруу жана анын аткарылышын камсыз кылуу үчүн иштөөгө даяр экендиктерин билдиришти.

Сауд Арабиясы, Иордания, Бириккен Араб Эмирликтери, Катар жана Египеттин тышкы иштер министрлери биргелешкен билдирүүдө АКШ жана тиешелүү тараптар менен позитивдүү кызматташууга даяр экендиктерин белгилешти.

«Мен АКШ президенти Дональд Трамптын Газа тилкесиндеги кан төгүүнү токтотууга жана ок атышууну камсыз кылууга багытталган аракеттерин жана лидерлигин жогору баалайм», - деп билдирди Түркиянын президенти Режеп Таййип Эрдоган.

Ал Түркия бардык тараптар үчүн адилеттүү жана туруктуу тынчтыкты орнотуу максатында дипломатиялык процесске салым кошо берерин кошумчалады.

Бул билдирүүлөр Трамптын Вашингтондо Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху менен бирге Газа тилкесиндеги ок атышууну токтотуу планынын негизги пункттарын жарыялагандан кийин айтылды.

Планда Газа тилкесинде туткунга алынган израилдиктерди бошотуу жана ХАМАСты куралсыздандыруу каралган.

Дүйнөлүк колдоо

Дүйнө лидерлери да АКШ президенти Дональд Трамптын Газа тилкесиндеги согушту токтотуу боюнча сунушун кубаттап, бардык тараптарды бул планды кабыл алууга жана тынчтыкка умтулууга чакырышты.

Улуу Британиянын премьер-министри Киир Стармер бул сунуш ишке ашса, азап-кайгыны токтотууга жардам берерин айтты.

«Биз бардык тараптарды бул келишимди аягына чыгаруу үчүн АКШ администрациясы менен иштөөгө чакырабыз. ХАМАС эми куралдарын таштап, калган барымтадагыларды бошотууга макул болушу керек», - деди ал.

Франциянын президенти Эммануэль Макрон да колдоо көрсөтүп, Трамптын «Газа тилкесиндеги согушту токтотуу жана бардык барымталарды бошотуу боюнча берилгендигин» кубаттады.

Макрон: «Мен Израилди бул негизде чечкиндүү иштөөгө чакырам. ХАМАС бардык барымталарды дароо бошотуп, бул планды аткарууга тийиш», - деп кошумчалады.

Италия бул демилгени бурулуш учур катары мүнөздөдү.

«АКШ президенти Дональд Трамп тарабынан бүгүн сунушталган план туруктуу тынчтыкка жетүү үчүн бурулуш учур болушу мүмкүн», - деп билдирди премьер-министрдин кеңсеси.

Германиянын тышкы иштер министри Йоханн Вадепхул Трамптын Газа тилкесиндеги планы «коркунучтуу согушту токтотуу үчүн тарыхый мүмкүнчүлүк» экенин белгилеп, анын ишке ашуусуна «конкреттүү колдоо» көрсөтүүгө даяр экенин билдирди.

Европа Кеңешинин президенти Антонио Коста да АКШнын демилгесин жогору баалады.

«Мен президент Трамптын Газа тилкесиндеги согушту токтотуу планын кубаттайм жана Нетаньяхунун позитивдүү жообунан шыктанам», - деди ал.

Коста Жакынкы Чыгышта тынчтыкка чындап мүмкүнчүлүк берүү үчүн бардык тараптарды чакырып, эки мамлекеттүү чечим «адилеттүү жана туруктуу тынчтыкка жетүүнүн жалгыз практикалык жолу» экенин баса белгиледи.

Норвегиянын өкмөтү да өз колдоосун билдирип, «Биз президент Трамптын Газа тилкесиндеги ок атышууну токтотуу планын кубаттайбыз. Биз аймактагы жана андан тышкары өнөктөштөр менен согушту токтотууга жардам берүү үчүн тыгыз байланыштабыз», - деп билдирди.

Пакистан премьер-министри Шахбаз Шариф бул планды X социалдык тармагында кубаттап, «Палестиналыктар менен израилдиктердин ортосунда туруктуу тынчтык саясий туруктуулук жана аймактын экономикалык өсүүсү үчүн маанилүү» деп жазды.

Трамптын Вашингтондо Израилдин премьер-министри Биньямин Нетаньяху менен бирге ок атышууну токтотуу планынын негизги пункттарын жарыялагандан кийин бул колдоолор айтылды.

Планда Газа тилкесинде туткунга алынган израилдиктерди бошотуу, ХАМАСты куралсыздандыруу жана гуманитардык жардамды камсыз кылуу чаралары каралган.

Жаңы Зеландиянын тышкы иштер министри Уинстон Питерс да АКШнын «Газа тилкесиндеги жаңжалды токтотуу боюнча комплекстүү планын» дүйнөлүк лидерликке мисал катары кубаттады.

Ал тараптарды бул маанилүү мүмкүнчүлүктү колдонуп, жаңжалды токтотуу жана сунуштун шарттарын толук аткаруу үчүн чакырды. «Жаңы Зеландия бул кыйратуучу жаңжалдын дароо токтоосун каалайт», - деп жазды ал.

Австралия да бул планды колдоп, «Австралия бардык тараптарды планга олуттуу мамиле кылууга жана анын көз карашын тез арада ишке ашырууга чакырат», - деди премьер-министр Энтони Албаниз.

Индия президенти Трамптын демилгесин кубаттап, бул аракетти жаңжалды токтотуу жана аймакта тынчтыкты камсыз кылуу үчүн колдой турганын билдирди.

Премьер-министр Нарендра Моди бул план «Палестиналыктар менен израилдиктер үчүн узак мөөнөттүү жана туруктуу тынчтыкка, коопсуздукка жана өнүгүүгө жол ачат» деп белгиледи.