Түркия мүчөлүк арызы үчүн жоопкерчиликти ЕБга жүктөйт жана саясий эрк көрсөтүүгө чакырат
Хакан Фидан Түркиянын Европа Биримдигине толук мүчө болуу максатын сактаганын, Украинада тынчтык үчүн жаңы мүмкүнчүлүктөр пайда болгонун жана аймактык туруктуулук аракеттери жаңы тобокелдиктерге туш болгонун айтты.
Түркиянын тышкы иштер министри Хакан Фидан президент Режеп Таййип Эрдоган Анкаранын Европа Биримдигине кошулуу каалоосун «абдан ачык» билдиргенин айтып, Брюссель эми кадам таштоосу керектигин жана Европанын ичиндеги «саясий эрк» Түркиянын мүчөлүгүнө болгон тоскоолдуктарды тез арада жок кыла аларын кошумчалады.
Берлинде Германиянын Welt am Sonntag гезитине берген маегинде Фидан Түркия дагы эле толук мүчөлүктү каалап, «объективдүү жана адилеттүү прогрессти» күтүп жатканын баса белгилеп, мурунку тоскоолдуктар техникалык кемчиликтерден эмес, айрым мүчө мамлекеттердин саясий каршылыгынан келип чыкканын кошумчалады.
Орусия-Украина согушу
Хакан Фидан Орусиянын Украинага басып кириши менен башталган согушка сереп салып, Киев да, Москва да азыр чыр-чатактын алгачкы айларына караганда «тынчтыкка көбүрөөк даяр» болуп көрүнгөнүн айтты.
Фидан Орусиянын президенти Владимир Путин «белгилүү бир шарттарда» ок атышууну токтотууга жана кеңири тынчтык келишимине даяр экенин билдирип, Түркия бул багыттагы кыйытмаларды Украинага жеткиргенин жана уланып жаткан дипломатиялык процесстин айрым аспектилеринде активдүү роль ойноп жатканын белгиледи.
Министр Украинанын коопсуздук кепилдиктерин талкуулоодо НАТОнун күчтөрү менен НАТОго кирбеген эл аралык байкоочу миссиялардын ортосунда айырмачылык болушу керектигин баса белгиледи.
Фидан Вашингтон НАТОнун 5-беренесине окшош коопсуздук кепилдигинин үстүндө иштеп жатканын, ал эми Европа өлкөлөрү Киев өзүнүн коопсуздук чараларын өзү чечиши керек деп талап кылып жатканын белгиледи.
Фидан Орусия болсо потенциалдуу келишимдин «жогорку чегин» өзүнүн коопсуздук алкагында көрөрүн билдирди.
Фидан узак мөөнөттүү тынчтык үчүн тараптар бири-бирине «кандайдыр бир себеп менен» кол салбай турганы тууралуу деталдуу пункттар жана «так милдеттенмелер» талап кылынарын айтып, бул Европанын коопсуздугун ондогон жылдар бою камсыздай аларын кошумчалады.
«Туруктуу чыр-чатак болушу мүмкүн эмес»
Орусиянын киберчабуулдарды кошо алганда, гибриддик коркунучтар жөнүндөгү дооматтарына жооп берген Фидан Түркия ар кандай чыр-чатак аймактарында Орусия менен түздөн-түз карама-каршы келгенин, бирок ошол эле учурда диалогду улантып жатканын айтты.
Фидан Анкара анын кызыкчылыктарына зыян келтирилгенде так жооп кайтарарын, бирок «коңшулары менен туруктуу чыр-чатакта болууну каалабаганын» баса белгиледи.
Фидан Европанын келечектеги коопсуздук архитектурасынын үч негизги тиреги бар экенин билдирди: НАТОго багытталган түзүм, Украинадагы согуштан улам жетишсиздиги ачыкка чыккан Европанын коргонуу өнөр жайын чыңдоо зарылдыгы жана АКШнын Европадагы узак мөөнөттүү ролу тууралуу уланып жаткан талкуулар.
Ал Улуу Британия, Франция, Германия, Түркия жана Италия бул талкууларды жетектеши керек деп билдирди.
Сирияга байланыштуу Фидан өлкө акырындык менен экономикалык жана согушка байланыштуу кыйроодон чыгып жатканын жана Түркиядан болжол менен 500 000 сириялык өз ыктыяры менен кайтып келгенин белгиледи.
Бирок, ал аймактык туруктуулук аракеттери Израилдин учурдагы аракеттеринен улам барган сайын көбүрөөк тобокелчиликтерге туш болуп жатканын айтты.