Түркиянын Тышкы иштер министри Хакан Фидан 9-августта Египетке жогорку деңгээлдеги дипломатиялык сапар менен барат. Бул сапардын алкагында ал Египеттин президенти Абдел Фаттах аль-Сиси менен жолугушат деп Түркиянын дипломатиялык булактары билдиришти.
Бул сапар эки өлкөнүн дипломатиялык мамилелеринин 100 жылдыгы белгиленип жаткан учурга туш келүүдө жана Фидандын быйыл Каирге болгон экинчи сапары болуп саналат. Буга чейин ал 23-мартта Ислам Кызматташтык Уюмунун (ИКУ) жана Араб Лигасынын Газа боюнча байланыш тобунун жыйынына катышуу үчүн Египетке барган.
Египеттин Тышкы иштер министри Бадр Абделатти 4-февралда Түркияга эки тараптуу сапар менен келген, ал эми эки министр акыркы жолу июнь айында Стамбулда өткөн ИКУнун Тышкы иштер министрлер кеңешинин 51-сессиясында жолугушкан.
Күн тартибинин башында Газа кризиси турат
Каирдеги сүйлөшүүлөр эки тараптуу мамилелерди, аймактык өнүгүүлөрдү жана эки өлкө ортосундагы көп тараптуу кызматташтыкты чыңдоону камтыйт. Газа маселеси негизги талкуу темасы болуп, эки тарап Египет, Катар жана АКШ ортомчулук кылган ХАМАС менен Израилдин ортосундагы ок атышууну токтотуу сүйлөшүүлөрү боюнча пикир алмашат жана гуманитардык жардамды үзгүлтүксүз жеткирүү боюнча аракеттерди координациялоону карайт.
Фидан Израилдин аракеттери эки мамлекеттүү чечимди бузуп жатканын жана Газаны аннексиялоо боюнча акыркы кадамдары аймактык тынчтыкка жана туруктуулукка эң чоң тоскоолдук болуп жатканын баса белгилейт деп күтүлүүдө.
Министрлер 28-30-июлда Нью-Йоркто өткөн жана Түркия катышкан Палестина боюнча Эл аралык конференциянын жыйынтыктарын карап чыгып, Газаны калыбына келтирүүгө колдоо көрсөтүү боюнча кызматташтыкты талкуулашат. Бул демилгени Түркия быйыл Жиддада өткөн ИКУ жыйынында колдогон.
Аймактык жана эки тараптуу артыкчылыктар
Сүйлөшүүлөрдө Ливия, Судан, Сомали жана Түндүк жана Чыгыш Африка менен Сахел аймагындагы өнүгүүлөр каралып, эки өлкө аймактык туруктуулукка биргелешип кандайча салым кошо ала турганы талкууланат.
Түркия менен Египеттин ортосундагы эки тараптуу мамилелер акыркы жылдары тыгыз байланыштар жана өз ара сапарлар аркылуу күчөп келет. Быйыл дипломатиялык байланыштардын түзүлгөнүнө 100 жыл толду. Кийинки Жогорку деңгээлдеги стратегиялык кызматташтык кеңешинин жыйыны 2026-жылы президенттер Режеп Таййип Эрдоган жана Абдел Фаттах аль-Сиси төрагалыгы астында өтөт деп пландалууда. Биринчи жыйын 2024-жылдын сентябрында Анкарада өткөн.
Египет Түркиянын Африкадагы эң ири соода өнөктөшү бойдон калууда, эки тараптуу соода жүгүртүү 2024-жылы 8,8 миллиард долларга жеткен. Эки тарап бул көрсөткүчтү алдыдагы жылдары 15 миллиард долларга жеткирүүнү көздөп жатат. Түркиянын Египеттеги инвестицияларынын көлөмү болжол менен 3,5 миллиард долларды түзөт.
Бул сапар Анкара менен Каирдин ортосундагы дипломатиялык байланыштардын кайрадан жанданып жаткан учуруна туш келип, Газа кризиси алардын кызматташтыгынын негизги багыты болуп калууда.
