АКШ президенти Дональд Трамп жана Орусия президенти Владимир Путин Аляскада өткөн саммитти эч кандай макулдашуу жарыялабай аякташты, анын ичинде Трамптын негизги артыкчылыктуу маселеси болгон Украинанын согушун токтотуу боюнча да эч кандай жылыш болгон жок.
Жума күнү Элмендорф-Ричардсон биргелешкен базасында үч саатка жакын созулган жолугушуудан кийин өткөрүлгөн биргелешкен басма сөз жыйынында Трамп: "Биз көптөгөн маселелер боюнча макулдаштык. Айрым чоң маселелер боюнча дагы бир аз убакыт керек, бирок биз алдыга жылдык," - деп айтты. Ал "Тынчтыкка умтулуу" деген жазуусу бар фон алдында сүйлөдү.
"Макулдашуу болмоюнча, эч кандай келишим жок," - деп кошумчалады ал.
Трамп калган маселелерди тактаган жок жана алардын Украинага тиешеси бар экенин ырастаган жок.
Путин болсо Орусиянын позициясында өзгөрүү жок экенин белгилеп, жаңжалдын себебин "коопсуздугубузга негизги коркунучтар" деп мүнөздөдү жана туруктуу чечимге жетүү үчүн "жаңжалдын негизги себептерин" чечүү керектигин айтты. Бул Москва тарабынан Украина аймактарды бериши, куралсыздануусу, НАТОго мүчөлүктөн баш тартышы жана өкмөтүн өзгөртүшү керек деген талаптарды билдирет.
"Биз Киев жана Европанын борборлору муну конструктивдүү кабыл алат деп үмүттөнөбүз жана ишке тоскоолдук кылбайт," - деди Путин.
'Кийинки жолу Москвада'
Ал ошондой эле Трамптын 2022-жылы президент болгондо согуш башталбайт эле деген пикирин колдоп: "Мен буга чындап эле ишенем," - деп айтты.
Трамп НАТО лидерлерине, Украина президенти Владимир Зеленскийге жана башкаларга сүйлөшүүлөр тууралуу маалымат берерин билдирди.
Журналисттердин суроолоруна жооп бербей туруп, Трамп Путинге: "Сени жакында кайра көрөм го," - деди.
Путин англис тилинде: "Кийинки жолу Москвада," - деп жооп берди.
Трамп: "Оо, бул кызыктуу сунуш... Бул боюнча сын угушум мүмкүн, бирок бул мүмкүнчүлүктү карап көрөм," - деп жооп кайтарды.
Саммит Путин үчүн өзгөчө жылуу тосуп алуу менен башталды. Ал АКШнын санкциялары астында жана Эл аралык кылмыш соту тарабынан Украинадагы согуш кылмыштары үчүн издөөгө алынган. Трамп аны учак конуу тилкесинде кол алышып, жылмайып, кызыл килемден коштоп тосуп алды. Ошол эле учурда АКШнын согуштук учактары, анын ичинде B-2 бомбалоочу учагы, асманда учуп өттү.
Эки лидер андан соң АКШнын президенттик лимузинине котормочусуз отурушту — бул эки атаандаш күчтүн башчылары үчүн адаттан тыш кадам.
Алга жылуу
Ошол эле учурда Кремлдин басма сөз катчысы Дмитрий Песков Интерфакс агенттигине берген маалыматында, Путин менен Трамптын сүйлөшүүлөрү эки өлкөгө чечүү жолдорун издөө боюнча ишти улантууга мүмкүнчүлүк бергенин айтты.
"Сүйлөшүү чындыгында абдан позитивдүү болду жана эки президент муну талкуулашты. Бул сүйлөшүү бизге чечүү жолдорун издөө боюнча биргелешип иштөөгө ишенимдүү түрдө алдыга жылууга мүмкүнчүлүк берет," - деди Песков.
Эки лидер сүйлөшүп жаткан учурда согуш уланып, Украинанын чыгыш аймактарынын көбү аба чабуулунун коңгуроосу астында калды. Орусиянын Ростов жана Брянск облустарынын губернаторлору айрым аймактар украиналык дрондордун чабуулуна кабылганын билдиришти.
Зеленский Москвага расмий түрдө эч кандай аймакты берүүнү четке какты жана АКШ тарабынан колдоого алынган коопсуздук кепилдигин издеп жатат.
Киевден саммитке дароо жооп болгон жок.
Украинанын оппозициялык депутаты Алексей Гончаренко Telegram каналында: "Путин өзүнө дагы убакыт сатып алгандай. Эч кандай ок атышууну токтотуу же чыңалууну азайтуу боюнча макулдашуу болгон жок," - деп жазды.
Чехиянын тышкы иштер министри Ян Липавский Трамптын аракеттерин кубаттаарын, бирок Путиндин келишимге кызыкдар экенине күмөн санай турганын билдирди.
"Эгерде Путин тынчтык сүйлөшүүлөрүнө чындап кызыкдар болсо, ал бүгүн Украинага чабуул жасамак эмес," - деди ал.
Москва да, Киев да согушта жайкын тургундарды бутага алууну четке кагышат. Бирок үч жылдан ашык убакытка созулган жаңжалда миңдеген жайкын тургундар каза болуп, алардын көбү украиналыктар болгон. Ошондой эле согуш эки тараптан бир миллиондон ашык адамды өлтүрүп же жарадар кылды.
