Түркия менен байланышкан кемелерге жакында болгон кол салуулар аймактык сооданын коопсуздугуна жана согуштун аймакка жайылып кетүү коркунучуна байланыштуу кооптонууларды жараткандан кийин, Түркия Кара деңиз үчүн чектелген коопсуздук келишимин сунуштады.
Тышкы иштер министри Хакан Фидан ишемби күнү эгерде кеңири ок атышууну токтотуу жана тынчтык келишимине жетишилбесе, тараптардан эң жок дегенде энергетикалык инфраструктура бутага алынбашы жана Кара деңиздеги коммерциялык кемелердин коопсуздугу камсыз кылынышы тууралуу эки маселе боюнча макулдашууга жетишүүсүн талап кылып жатышканын жарыялады.
2022-жылы Түркия менен БУУнун ортомчулугу менен түзүлгөн, Украинанын данынын коопсуз экспортуна мүмкүндүк берген жана уланып жаткан согушка карабастан бардык кемелерди бутага алынуудан коргогон Кара деңиз дан келишимин эске салган Фидан сооданы коргоо үчүн ушундай эле келишим зарыл деп айтып, «Эми ушул сыяктуу кашаанын кереги бар»,-деп кошумчалады.
Фидандын бул сөздөрү Кара деңизде күн карама майын ташып бараткан түрк кемесине орусиялыктардын кол салуусунан кийин айтылды. 11 экипаж мүчөсүнүн өмүрүнө коркунуч келтирип, эки күндүн ичинде түрк кемесине экинчи жолу кол салуу болду.
«Бактыга жараша, азырынча түрк экипажынын бир дагы мүчөсү жабыркаган жок», - деди Фидан жана Түркия окуяларды «кылдаттык менен көзөмөлдөп» жатканын кошумчалады.
Чабуулдан кийин Украинанын деңиз флоту кеме Египетке бара жатканда Орусия дрон колдонгонун жарыялады. Зеленский бул чабуулду «Орусиянын бүткүл дүйнөгө түздөн-түз чакырыгы» деп мүнөздөп, өч алууну убада кылды.
Эрдоган Кара деңизде туруктуулукка чакырат
Зеленскийдин бул сөзү Эрдоган орусиялык кесиптеши Владимир Путинди бетме-бет жолугушуу учурунда Кара деңизди согуш талаасына айландырбоого чакыргандан бир күн өткөндөн кийин айтылды.
Жума күнү Эрдоган: «Кара деңиз согуш талаасы катары каралбашы керек. Мындай кырдаал Орусия менен Украинага зыян гана алып келет жана аларга эч кандай пайда алып келбейт. Кара деңизде кемелердин коопсуздугу баарына керек», - деп билдирди.
Соккуга кабылган түрк кемеси Украинанын өзгөчө экономикалык аймагында айыл чарба экспорту үчүн коопсуз өтүүнү камсыз кылууга багытталган дан коридорун колдонуп иштеп жаткан.
Чыңалуу согушка байланыштуу деңиз чабуулдарынын күчөгөн учуруна туш келди.
Кооптуу суулар
Киев быйыл Орусиянын мунай объектилерине каршы көптөгөн дрондук чабуулдарды жасап, Москванын согушту каржылоо мүмкүнчүлүгүн алсыратууну көздөдү.
Түркиянын Босфор жана Чанаккале кысыктары аркылуу Жер Ортолук деңизине күн сайын миллиондогон баррель мунай ташылып келет жана Түркия менен байланышкан кемелер барган сайын бул чабуулдардын бутасына айланып баратат.
Декабрдын башында Анкара Украинанын элчисин жана Орусиянын убактылуу ишенимдүү өкүлүн Тышкы иштер министрлигине чакырып, тынчсыздануусун билдирген. Түркиянын президенти Режеп Таййип Эрдоган мындай кол салуулар чыңалуунун күчөшүнүн тынчсыздандыруучу белгиси экенин жана эч кандай жол менен актоого болбой турганын билдирген.
Украина кол салууларга тиешеси бар экенин тастыктаган да, четке каккан да жок.
2022-жылдын февраль айында Украинага кеңири басып кирген Орусия Украинаны каракчылык менен айыптап, танкер чабуулдарына жооп катары Украинанын деңизге чыгуусун токтото турганын билдирип коркуткан.
