Израиль парламенти (Кнессет) эки талаш-тартыштуу мыйзам долбоорун сунуштады: бири палестиналык туткундарга өлүм жазасын колдонууга уруксат берет, экинчиси өкмөткө соттун макулдугусуз чет элдик маалымат каражаттарын жабууга уруксат берет.
Биньямин Нетаньяхунун оңчул өнөктөштөрү колдогон эки чара тең Кнесстте биринчи окуудан өтүп, андан кийин акыркы бекитүүдөн мурун комитеттерге кароо үчүн жөнөтүлдү.
Бул долбоорду Улуттук коопсуздук министри Итамар Бен-Гвир жетектеген "Жөөт күчү" ( (Otzma Yehudit) партиясы сунуштаган, анда "жек көрүү же Израилге зыян келтирүү максатында" Израилдин жарандарын өлтүргөн деп айыпталган палестиналык туткундардын аракеттеринин негизинде өлүм жазасына тартууга уруксат берилет.
Мыйзам долбоору биринчи окуудан өтүп, 120 депутаттын 39у "макул" жана 16сы "каршы" добуш берди.
Министр бул чечимди кубаттап, X аркылуу "тарыхый учур" деп мүнөздөп, партиясыын "убада берип, сөзүндө турганын" билдирди.
Укук коргоо уюмдары сунушту айыптап, мыйзам долбоорунун палестиналыктарга багытталганын жана Израилдин оккупацияланган аймактардагы тамырлаган апартеид системасын тереңдетерин эскертишти.
Отурум учурунда араб депутаты Айман Одех менен Бен-Гвирдин ортосунда дээрлик мушташка чейин жеткен катуу талаш-тартыш болду, бул Кнессеттеги чыңалуунун күчөгөнүн көрсөттү.
Эгерде мыйзам кабыл алынса, анда бул мыйзам 1962-жылы нацисттик согуш кылмышкери Адольф Эйхман өлүм жазасына тартылгандан бери Израилде биринчи жолу өлүм жазасы колдонулат.
Маалымат каражаттарына чектөөлөр
Ошол эле күнү депутаттар өкмөттүн "Израилдин коопсуздугуна зыян келтиргендиги" ойлонулган чет элдик маалымат каражаттарын убактылуу жабууга укук берген "Аль-Жазира мыйзамын" туруктуу абалга алып келе турган долбоорду да алдыга жылдырышты.
"Ликуд" партиясынын депутаты Ариэль Каллнер тарабынан сунушталган жаңы жобо соттук көзөмөлдү жокко чыгарып, тынчтык мезгилинде да жабууга мүмкүнчүлүк берет. Мызам долбоору алдын ала окуудан 50 макул добушка каршы 41 добуш менен өттү.
Коммуникация министри Шломо Кархи убактылуу жобонун мөөнөтү бүткөнүн айтып, Кнессеттен мыйзам долбоорун тез арада кабыл алууга чакырды.
Укук боюнча эксперттер бул кадам басма сөз эркиндигине доо кетирип, конституциялык принциптерди бузарын эскертишти.
Баштапкы мыйзам 2024-жылдын апрель айында, Нетаньяху өкмөтүнүн Газадагы геноциддик согушту чагылдыргандыгы үчүн "Аль-Жазиранын" Израилдеги бюросун жабууга буйрук бергенден кийин күчүнө кирген.
Сынчылар эки мыйзам долбоору тең Израилдин жетекчилиги астында палестиналыктарга каршы уланып жаткан аскердик чабуулдардын жана массалык камакка алуулардын шартында күчөп бараткан авторитардык тенденцияны чагылдырарын айтышууда.
