Грек премьер-министринин Түркия сапары карым - катнаштарда жумшоонун белгисин берүүдө
Сапардын жүрүшүндө Түркия менен Грециянын ортосундагы мамилелерди ар тараптуу карап чыгуу жана Эгей деңизинде кызматташууну андан ары өнүктүрүү жолдорун изилдөө боюнча талкуулардын болушу күтүлүүдө.
Грециянын премьер-министри Кириакос Мицотакис шаршемби күнү Жогорку деңгээлдеги кызматташуу кеңешинин 6-жыйынына катышуу үчүн Түркияга келет. Жетекчилер бул сапарды эки тараптуу карым - катнаштардагы ылдамдыкты сактап калууда маанилүү кадам катары мүнөздөшүүдө.
Түркиянын Коммуникация башкармалыгынын маалыматына ылайык, Мицотакис Президент Режеп Тайып Эрдогандын чакыруусу боюнча Анкарага барат. Жыйынды эки мамлекеттин жетекчилери биргелешип төрагалайт жана эки тараптан тиешелүү министрлер катышат.
Түркиянын президенттик аппаратынын коммуникация башкармалыгынын маалыматы боюнча, Мицотакис Анкарага президент Режеп Таййип Эрдогандын чакыруусу менен келет. Жолугушууга эки лидер тең жетекчилик кылат жана эки тараптан тең тиешелүү министрлер катышат.
Кеңештин эки тараптуу карым - катнаштарды кеңири карап чыгып, кызматташтыкты тереңдетүүнүн жолдоруна көңүл бурары күтүлүүдө. Ошондой эле, Түркия-Греция карым - катнаштарынын кеңири стратегиялык контекстин чагылдырган аймактык жана глобалдык өнүгүүлөрдү талкуулоосу күтүлүүдө.
Акыркы жылдары эки коңшу өлкө карым - катнаштарды турукташтырууга жана кызматташууну кеңейтүү үчүн аракет кылууда. Эки тарап тең эки тараптуу соода көлөмүн 10 миллиард долларга чейин жеткирүүнү максат кылууда.
Анкара менен Афинанын ортосунда башталган "позитивдүү күн тартибинин" алкагы саламаттыкты сактоо, экология, маданият, туризм жана соода сыяктуу тармактарда кызматташууну күчөтүүнү көздөйт. Расмий өкүлдөр бул процесс өз ара сапарлар жана кошумча келишимдер аркылуу дагы күчөй тургандыгын күтүшүүдө.
Аймактык коопсуздук жагдай
Греция менен Түркиянын ортосундагы карым - катнаштар тарыхый жактан чыңалуу мезгилдери жана нормалдаштыруу аракеттери менен калыптанууда.
Эгей деңизиндеги көптөн бери келе жаткан талаш-тартыштар тараптардын күн тартибинин борборунда орун алууда. Булардын арасында деңиз юрисдикциясы, континенталдык шельфти делимитациялоо, аба мейкиндиги жана айрым чыгыштагы Эгей аралдарынын аскердик статусу боюнча пикир келишпестиктер кирет.
Түркия Эгей жана Чыгыш Жер Ортолук деңизиндеги укуктарын жана кызыкчылыктарын коргоону баса белгилеп, эл аралык укукка негизделген диалогду дайыма жактап келет.
Греция акыркы жылдары Израиль менен коргонуу тармагындагы кызматташтыгын, анын ичинде биргелешкен машыгууларды жана заманбап аскердик системаларды сатып алууну кеңейтти.
Ушунун негизинде Греция Түштүк Кипр Рум администрациясы жана Израилди камтыган үч тараптуу кызматташтык да мекемелештирилди. Үч өлкөнүн коргонуу тармагындагы жооптуу кызматкерлери декабрь айында келерки жылдары Чыгыш Жер Ортолук деңизинде координацияны күчөтүүнү, абадагы жана деңиздеги машыгууларды кеңейтүүнү максат кылган биргелешкен иш-аракеттер планын түзүштү.
Түрк жетекчилер буга чейин Түркиянын коопсуздук жана энергетика боюнча түзүлгөн аймактык демилгелерден четте калганын белгилеп, мындай долбоорлорго карата өздөрүнүн кооптонууларын (күмөн саноолорун) билдиришкен.
Анкара Чыгыш Жер Ортолук деңизиндеги чыңалуунун күчөшүнө жол бербөө жана аймакта узак мөөнөттүү туруктуулукту камсыз кылуу үчүн инклюзивдүү диалогго жана кызматташууга негизделген коопсуздук механизмдеринин зарылдыгын бир нече жолу баса белгилеген.
Дипломатиялык байланыштардын жанданышы
Анкара эки мамлекеттүү чечимди жана Түндүк Кипр Түрк Республикасынын эгемендүүлүгүн колдогон Кипр маселеси боюнча да пикир келишпестиктер уланууда. Чыгыш Жер Ортолук деңизиндеги энергия булактарын издөө иштерине байланыштуу карама-каршы келген эгемендүүлүк дооматтары мезгил-мезгили менен карым - катнаштарды дагы да чыңалтууда.
Бирок, дипломатиялык мамилелер 2023-жылдан бери күчөдү. Ошол жылдын аягында Афинада өткөн Жогорку деңгээлдеги кызматташтык кеңешинин 5-жыйыны жети жыл ичинде биринчи жолу өткөрүлдү. Эки тарап тең муну конструктивдүү климатка карай ташталган кадам катары баалашты.
2024-жылы ар кандай деңгээлдерде байланыштар улантылды, анын ичинде аскердик тармактагы ишенимди бекемдөө чаралары жана "позитивдүү күн тартиби" процесси боюнча алдын ала сүйлөшүүлөр болду.
Эки өкмөт тең байланыштын ачык каналдарын сактоого жана пикир келишпестиктерди үзгүлтүксүз диалог аркылуу чечүүгө убада беришти.