ДҮЙНӨ
1 мүнөт окуу
«Дүйнө желим кризисинде»: Изилдөө жылына $1,5 триллион саламаттыкка зыян келтирээрин эскертет
The Lancet гезитинде жарыяланган жаңы изилдөө пластикалык (желим) булгануу ден соолукка жыл сайын 1,5 триллион доллардан ашкан зыян алып келээрин жана глобалдык сүйлөшүүлөрдүн алдында планетага да коркунуч туудурарын көрсөттү.
«Дүйнө желим кризисинде»: Изилдөө жылына $1,5 триллион саламаттыкка зыян келтирээрин эскертет
Таштандырылган пластмассалар жана башка материалдар Коломбодо деңизге агып кетпей турган суудагы тосмого чогултулат. / Reuters
4 Август 2025

Жекшемби күнү The Lancet медициналык журналында жарыяланган жаңы серептин жыйынтыгына ылайык, желимдин булгоосу жыл сайын 1,5 триллион доллардан ашык экономикалык жоготууларга алып келет, ден соолук маселелери менен байланышкан жана жашоонун ар бир этабында оору жана өлүм коркунучуна алып келет.

Изилдөөчүлөр: "Дүйнө пластикалык кризисте. Бирок бул сөзсүз боло турган нерсе эмес" деп белгилешти. Алар аба булганышы жана коргошундун таасирин азайтууда колдонулгандай, илимий негизделген, чыгымдарды үнөмдөгөн саясаттык чараларды, анын ичинде эрежелерди, көзөмөлдү жана каржылык стимулдарды сунушташат.

Бул изилдөөнүн жыйынтыктары БУУнун жетекчилиги астында дүйнөлүк желим келишимин иштеп чыгуу боюнча сүйлөшүүлөр Женевада кайра башталган учурда жарыяланды.

Желимди “адамзаттын жана планетанын ден соолугуна олуттуу жана өсүп жаткан коркунуч” деп атаган изилдөөдө, желим өндүрүшүнүн ылдамдап жаткандыгы эскертилет.

Изилдөөгө ылайык, желим өндүрүшү 1950-жылы болгону 2 миллион метрдик тоннадан 2022-жылы 475 миллион тоннага жеткен жана 2060-жылга чейин 1.2 миллиард тоннага жетиши күтүлүүдө.

Ошол эле учурда, 8 миллиард тонна желим калдыгы чөйрөдө топтолуп, анын көбү биологиялык ажыроого туруштук бергендиктен экосистемаларда кала берүүдө. Желимдин 10 пайыздан азы гана кайра иштетилет.

Бул жарыялоо БУУнун жетекчилиги астында өткөн жумада Женевада башталган Бешинчи Өкүлдөр комитетинин (INC-5.2) экинчи бөлүгүнүн сүйлөшүүлөрү менен дал келди. 5-августтан 14-августка чейин 170тен ашык өлкөнүн делегаттары желимдик булганууну азайтууга багытталган мыйзамдуу келишимди иштеп чыгуу үчүн аракет кылышат.

ТийиштүүTRT Global - Türkiye calls for global collaboration under 'Producing Health Model' at World Health Assembly

Иликте
АКШнын Жакынкы Чыгыш согушунда Иранга каршы дрон жоготуулары көбөйүүдө
Израиль Иранга каршы согушунда 10 800 абадан сокку урганын билдирди
Израиль Газада ок атышууну бузуп, текшерүү пунктунда кеминде 6 адамды өлтүрдү
Түркия Сомалиде биринчи чет элдик терең деңиз бургулоо операциясын баштады
Эрдоган Пезешкианга АКШ -  Иран сүйлөшүүлөрүнүн туруктуу тынчтыкты түзүшү керектигин айтты
Мусулмандар бир нече аптадан кийин кайра ачылган Аль-Акса мечитинде жума намазын окушту
Израиль Газага жасаган чабуулдарында беш палестиналык менен бирге 3 -  класстын окуучусун өлтүрдү
Зеленский Иран дрондору атылганын айтып, орус мунайына санкция талап кылды
Хаменеи Ормузду көзөмөлдөөдө жаңы этап башталаарын айтып, согуштук компенсация талап кылды
Орусия православдык Пасха майрамына карата Украина менен ок атышууну токтотууну жарыялады
Ирандык дипломат Камал Харази АКШ менен Израилдин террордук чабуулунан кийин каза болду
Иран байытуу программасына кандайдыр бир чектөө коюудан баш тартты
Россия украиналык 1000 аскердин сөөгүн   кайтарып берди
Грузия-Азербайжан чек арасына жакын жерге кулап түшкөн C-130 учагында жарылуучу заттар табылган жок
Түркиянын деңиз бургулоочу кемеси Сомалиде тарыхый миссиясын баштады