ДҮЙНӨ
1 мүнөт окуу
«Дүйнө желим кризисинде»: Изилдөө жылына $1,5 триллион саламаттыкка зыян келтирээрин эскертет
The Lancet гезитинде жарыяланган жаңы изилдөө пластикалык (желим) булгануу ден соолукка жыл сайын 1,5 триллион доллардан ашкан зыян алып келээрин жана глобалдык сүйлөшүүлөрдүн алдында планетага да коркунуч туудурарын көрсөттү.
«Дүйнө желим кризисинде»: Изилдөө жылына $1,5 триллион саламаттыкка зыян келтирээрин эскертет
Таштандырылган пластмассалар жана башка материалдар Коломбодо деңизге агып кетпей турган суудагы тосмого чогултулат. / Reuters
4 Август 2025

Жекшемби күнү The Lancet медициналык журналында жарыяланган жаңы серептин жыйынтыгына ылайык, желимдин булгоосу жыл сайын 1,5 триллион доллардан ашык экономикалык жоготууларга алып келет, ден соолук маселелери менен байланышкан жана жашоонун ар бир этабында оору жана өлүм коркунучуна алып келет.

Изилдөөчүлөр: "Дүйнө пластикалык кризисте. Бирок бул сөзсүз боло турган нерсе эмес" деп белгилешти. Алар аба булганышы жана коргошундун таасирин азайтууда колдонулгандай, илимий негизделген, чыгымдарды үнөмдөгөн саясаттык чараларды, анын ичинде эрежелерди, көзөмөлдү жана каржылык стимулдарды сунушташат.

Бул изилдөөнүн жыйынтыктары БУУнун жетекчилиги астында дүйнөлүк желим келишимин иштеп чыгуу боюнча сүйлөшүүлөр Женевада кайра башталган учурда жарыяланды.

Желимди “адамзаттын жана планетанын ден соолугуна олуттуу жана өсүп жаткан коркунуч” деп атаган изилдөөдө, желим өндүрүшүнүн ылдамдап жаткандыгы эскертилет.

Изилдөөгө ылайык, желим өндүрүшү 1950-жылы болгону 2 миллион метрдик тоннадан 2022-жылы 475 миллион тоннага жеткен жана 2060-жылга чейин 1.2 миллиард тоннага жетиши күтүлүүдө.

Ошол эле учурда, 8 миллиард тонна желим калдыгы чөйрөдө топтолуп, анын көбү биологиялык ажыроого туруштук бергендиктен экосистемаларда кала берүүдө. Желимдин 10 пайыздан азы гана кайра иштетилет.

Бул жарыялоо БУУнун жетекчилиги астында өткөн жумада Женевада башталган Бешинчи Өкүлдөр комитетинин (INC-5.2) экинчи бөлүгүнүн сүйлөшүүлөрү менен дал келди. 5-августтан 14-августка чейин 170тен ашык өлкөнүн делегаттары желимдик булганууну азайтууга багытталган мыйзамдуу келишимди иштеп чыгуу үчүн аракет кылышат.

ТийиштүүTRT Global - Türkiye calls for global collaboration under 'Producing Health Model' at World Health Assembly

Иликте
Израиль жаңы пландын негизинде оккупациядагы Батыш Шериада 19 отурукташуу жерин мыйзамдаштырат
Израилдин Рамаллах, Бейтүллахим жана Эриха шаарларына жасаган рейддери чыңалууну күчөтүүдө
Европа Биримдиги Россиянын активдерин "мөөнөтсүз тоңдуруу" аракетинде
Түркия Украинанын Черноморск портуна жасалган  кол салуу тууралуу кооптонуусун билдирди
Эрдоган: Түркия Россия-Украина согушун токтотуу үчүн тынчтык сүйлөшүүлөрүн өткөрө алат
Түркияда өндүрүлгөн "Тайфун" баллистикалык ракетасы сыноодон ийгиликтүү өттү
Палестина Сауд Арабиясына 2-1 эсебинде утулуп, Араб Кубогунан четтетилди
Ок атышпоо эрежелерине баш ийбеген Израиль Ливандын чыгышы менен түштүгүнө сокку урду
Косовонун премьер-министри: Депортацияланган мигранттар Косового келди
Эрдоган: Тарыхый жоопкерчилигибиздин бир бөлүгү катары тынчтык жана диалог үчүн иштеп жатабыз
Орусиянын Борбордук банкы ЕБнин тоңдурулган активдерди конфискациялоо планын мыйзамсыз деп сыпаттады
Путин Мадурону колдоп, экономика жана энергетика жаатында кызматташууга убада берди
Трамп европалыктар эми аны өздөрүнүн лидери катары көргөндөрүн билдирди
БУУ: Селдер Газа калкынын 40 пайызына коркунуч туудурууда
АКШ Израилге Газадагы согуштук калдыктарды тазалоосу үчүн кысым көрсөтүп жатат