Дүйнөнүн эң ири авиация жана технология фестивалы TEKNOFEST шаршемби күнү Стамбулда башталып, согуштук учактардан учкучсуз аппараттарга чейин эң алдыңкы технологиялар көрсөтүлгөн стенддерге миңдеген катышуучуларды тартты.
Өзгөчө коргонуу фирмаларынын стенддери көңүл борборунда болуп, көптөгөн катышуучулар өнүккөн түрк курал-жарактарын жана авиация технологияларын көрүү үчүн кезекке турушту.
TEKNOFESTте түрк өндүрүшүндөгү учактарга жана тик учактарга болгон кызыгуу өлкөнүн коргоо өнөр жайынын акыркы жылдардагы тез өсүшүн чагылдырат. 2024-жылы коргонуу экспорту 7,15 миллиард долларга жетип, 2023-жылга салыштырмалуу 29 пайызга өстү. Түркиянын коргонуу компаниялары азыр дрондорду жана брондолгон унааларды 180 өлкөгө сатууда.
Мисалы, Испания Түркиянын аэрокосмостук өнөр жайы (TUSAŞ) тарабынан иштелип чыккан жана өндүрүлгөн бир моторлуу, жогорку ылдамдыктагы Hurjet учагынан 30 даана сатып алууну пландап жатат.
TUSAŞ өкүлү TEKNOFEST учурунда TRT World телеканалына “Hurjet алтынчы муундагы учкучтарды даярдоо үчүн абдан пайдалуу боло турган заманбап реактивдүү учак”, – деп билдирди.
Учурда долбоорлоо баскычында турган алтынчы муундагы учактар 2030-жылдары ишке кириши күтүлүүдө. Бул учактар жасалма интеллектти кеңири колдонуу менен азыркы согуштук учактарга караганда бир топ жакшыртылган болот.
TUSAŞ өкүлү “Көптөгөн өлкөлөр өздөрүнүн жаңы муундагы учкучтарын даярдоо үчүн Hurjet учагын сатып алууга кызыкдар”, – деди.
Түркиянын коргоо өнөр жайы акыркы жыйырма жылда өзүн-өзү камсыз кылууда укмуштуудай деңгээлге жетип, тышкы көз карандылык 80 пайыздан 20 пайызга төмөндөдү.
"Эркин реактивдүү учак" дегенди билдирген Hurjet үнөмдүүлүгүн алдыңкы авионика менен айкалыштырат. TUSAŞ өкүлүнүн айтымында, Boeing-Saab T-7 Red Hawk жана Түштүк Кореянын KAI T-50 сыяктуу Батыштын машыктыруучу учактарына атаандаш катары тез өнүгүүдө.
Жаңылыктарга ылайык, Hurjet АКШнын деңиз флотуна сунушталган. Алар 2028-жылга чейин эскирген T-45 Goshawk учактарын алмаштыруу үчүн 145 жаңы учак сатып алууну пландаштырууда.
Hurjet 2023-жылы биринчи учушун ишке ашырып, учурда өркүндөтүлүүдө. Учак жөнөкөй машыгуучу учактан көп максаттуу платформага айланып, асимметриялык кагылышууларда жакын абадан колдоо көрсөтүү, аба коопсуздугун камсыз кылуу жана чектелген сокку уруучу миссияларды аткарууга жөндөмдүү болуп жатат.
“Кыймылдаткычтан башкасы толугу менен ата мекендик өндүрүш. Эң маанилүү бөлүгү – бул дизайн. Биз аны толугу менен өз алдынча иштеп чыктык. Келечекте кыймылдаткыч да ата мекендик болот деп үмүттөнөбүз”, – деп кошумчалады.
TUSAŞ эки түрдөгү тик учактарды экспорттоодо чоң ийгиликтерге жетишти. T129 ATAK – бул италиялык A129 Mangusta үлгүсүнүн лицензияланган варианты болуп, түрк авиациялык жана курал-жарак системалары менен олуттуу жаңыртылган чабуулчу жана чалгынчы тик учак.
Экинчиси – T625 Gökbey, бул көп максаттуу тик учак болуп, күндүзгү жана түнкү шарттарда, бийик тоолуу аймактарда жана татаал климатта иштөөгө ылайыкталган.
Түркия 2022-2024-жылдар аралыгында Филиппинге 6 даана T129 ATAK тик учактарын экспорттогон. Бул тик учактар Филиппин аба күчтөрү тарабынан козголоңчуларга каршы операцияларда колдонулууда.
Нигерия да Боко Харамга каршы операцияларда колдонуу үчүн өзүнүн аба күчтөрүнө ушул тик учактардын алтоосун сатып алган.
