Түркиянын президенти Режеп Таййип Эрдоган Түркия менен Япониянын ортосундагы достуктун расмий документтерден да күчтүү экенин жана тарых менен бирге адамзаттын абийирине да негизделген «көңүл көпүрөсү» экенин баса белгиледи.
Эрдоган жума күнү Япониянын алдыңкы Nikkei Shimbun гезитинде япон жана англис тилдеринде жарыяланган макаласында эки өлкөнүн карым-катнаштарынын тарыхый тамырына токтолду. Президент боорукердиктин жана өз ара колдоонун символу катары 1890-жылы Кушимотонун жээгинде болгон Эртугрул фрегаты кырсыгын атады.
“Ошол каргашалуу күн биздин эсибизде терең из калтырып, өлкөлөрүбүздүн ортосунда гуманитардык негизде карым-катнашты түздү”,- деген Эрдоган апааттан кийин Япониянын көрсөткөн жардамын эске салды.
Эрдоган бул достуктун жылдар бою инфраструктура, технология, билим берүү, маданият сыяктуу көптөгөн тармакка жайылганын белгиледи. Мармарай, Османгази көпүрөсү, Фатих Султан Мехмет көпүрөсү жана Халич көпүрөсү сыяктуу долбоорлордун түрк чечкиндүүлүгү менен япон инженериясынын ортосундагы кызматташтыкты чагылдырганын айтты.
“Бул иштер жөн эле темир жана бетон эмес” деген Эрдоган: «Ар бири кыраакылыктын, союздаштыктын жана элдерибиздин ортосундагы ынтымактын символу»-деп кошумчалады.
Эрдогандын гуманитардык дипломатияга көз карашы
Гуманитардык дипломатия Эрдогандын көз карашында борбордук орунду ээлейт. Түркия менен Япониянын элдеринин ортосундагы терең маданий жакындыкка жана бири-бирине болгон сый-урматка көңүл бурган Эрдоган, бул коомдорду «Азаптарга унчукпай тура албаган, муктаж болгондорго жардам колун сунган, адамдык кадыр-баркты биринчи орунга койгон коомдор» деп мүнөздөдү.
Эрдоган эки өлкөнүн жарандык коомдук уюмдары жана өнүгүү агенттиктери көптөн бери биргелешип иштеп келе жатканын баса белгилеп, ТИКА жана JICA тарабынан ишке ашырылган долбоорлорду мисал келтирди.
Учурдагы гуманитардык кризистерге токтолгон Эрдоган Палестинанын Газа тилкесиндеги кырдаалга көңүл буруп, бул жердеги абалды “адамзаттын абийиринин эң оор сыноолорунун бири” деп сыпаттады.
Ошондой эле Израилдин аскердик чабуулдары ооруканаларды иштен чыгарып, шаарларды талкалап, миллиондогон адамдарды негизги муктаждыктардан ажыратканын билдирди.
Газада ок атышууну токтотуу чакырыгы
Эрдоган Түркия ок атышууну токтотуу жана гуманитардык жардамды тоскоолдуксуз жеткирүү үчүн аракеттерин уланта берерин айтып, “биздин үнүбүз катуураак чыгып, таасирибиз кеңири болушу керек” деп баса белгиледи.
Япониянын тынчтыкка болгон чечкиндүүлүгүн, эл аралык мыйзамдарга баш ийүүсүн жана гуманитардык сезимталдыктарын мактаган Эрдоган, Япониянын мамилесин Түркиянын аймактык таасири жана жардам дараметин айкалыштыруу менен «күчтүү өнөктөштүк» түзө аларын айтты.
Эрдоган ок атышпоону камсыз кылуу, гуманитардык жардамды уюштуруу, балдардын билим алуусуна жана ден соолугуна колдоо, ошондой эле адилеттүү эки мамлекеттүү чечимди ишке ашыруу үчүн аракет кылууга чакырды.
“Түркия менен Япониянын достугу бүгүнкү кризистерди жеңүү үчүн чоң мүмкүнчүлүк болуп саналат”, – деген Эрдоган эл аралык коомчулукту зомбулукка каршы тилектештикти көрсөтүүгө жана бул тилектештикти тынчтыкты, адилеттүүлүктү жана адамгерчиликти бекемдөө үчүн ишке ашырууга чакырды.
