2023-жылдын 13-июнунан бери Израиль Иранга карата кеңири масштабдуу аскердик соккуларды жүргүзүп, анын ичинде өзөктүк объектилерине да чабуул койду. Бул чабуулдардын натыйжасында 104төн ашуун адам каза болуп, 380ге жакын адам жаракат алды.
Reuters агенттигинин маалыматына ылайык, Израилдин чабуулдарынан Ирандын 14 өзөктүк илимпозу жана бир нече аскердик жетекчилери каза тапкан. Израилдин аскерлери Ирандын өзөктүк курал программасын өнүктүрүүгө жооптуу болгон тогуз жогорку даражадагы илимпоздорду жок кылганын билдирди. Бул тууралуу Израиль армиясы X (мурдагы Twitter) социалдык тармагында жарыялады.
Израиль армиясынын маалыматы боюнча, бул илимпоздор жана адистер Ирандын өзөктүк куралдарын иштеп чыгууда маанилүү роль ойногон. Алардын өлтүрүлүшү Ирандын массалык кыргын салуучу куралдарды чыгаруу мүмкүнчүлүгүнө чоң сокку болду деп эсептелүүдө.
Каза тапкан аскердик жетекчилер жана илимпоздор кимдер?
Аскердик жетекчилер
Израилдин чабуулдарында 16 адамдын өлүмү тастыкталган, алардын ичинде Ислам төңкөрүшүнүн сакчылар корпусунун (IRGC) жана башка жогорку даражадагы командирлердин 20дан ашуун өкүлдөрү бар.
Генерал-майор Мухаммед Багери Ирандын Куралдуу күчтөрүнүн штаб башчысы болгон. Ал Ирандагы эң жогорку аскердик жетекчи болуп, Жогорку лидер Аятолла Али Хаменеиден кийинки экинчи орунда турган. Ал IRGCнын чалгындоо бөлүмүнө кошулуп, Иран-Ирак согушуна активдүү катышкан. 2002-2014-жылдары Куралдуу күчтөрдүн Башкы штабынын чалгындоо жана операциялар боюнча орун басары болуп иштеген. 2016-жылы Аятолла Али Хаменеи тарабынан Куралдуу күчтөрдүн штаб башчысы болуп дайындалган. 2019-жылы АКШ тарабынан санкцияга алынган.
Хуссейн Салами IRGCнын башкы командачысы болгон. Ал 1980-жылы Иран-Ирак согушунда IRGCга кошулган. 1997-2006-жылдары IRGCнын Биргелешкен штабынын операциялар боюнча орун басары болуп иштеген. 2006-2009-жылдары IRGCнын Аэрокосмостук күчтөрүнүн командири болуп, 2019-жылга чейин IRGCнын Башкы штаб башчысынын орун басары болуп кызмат өтөгөн. 2019-жылдын апрелинде IRGCнын башкы командири болуп дайындалган.
Голам Али Рашид Ирандын Хатам ал-Анбия борбордук штабынын командири болгон. 1980-жылдардагы согуш учурунда ал негизги аскердик жетекчилердин бири катары таанылган. Ал куралдуу күчтөрдүн операциялык командасында чоң роль ойногон.
Амир Али Хажызаде IRGCнын Аэрокосмостук күчтөрүнүн командири болуп кызмат өтөгөн. Ал Ирандын ракеталык революциясында маанилүү роль ойногон. 1980-жылдардагы согуштан кийин IRGCнын Аэрокосмос бөлүмүнө кошулган. Хажызаде Ирандын ракеталык мүмкүнчүлүктөрүн өнүктүрүүдө жана өлкөнүн коргонуу жөндөмдүүлүгүн бекемдөөдө негизги фигура болгон.
Мухаммед Каземи Төңкөрүш сакчыларынын чалгындоо бөлүмүнүн башчысы болгон. Израилдин чабуулдарында каза тапкан башка аскердик жетекчилердин катарына Мухсен Багери, Давуд Шехиан, Мухаммед Багер Тахерпур, Мансур Сафарпур, Масуд Тайеб, Хосро Хассани, Мухаммад Жафари жана Жавад Жарсара кирет.
Илимпоздор:
Ирандын Tasnim маалымат агенттиги каза тапкан эки илимпоз Мухаммед Мехди Техранчи жана Ферейдун Аббасини, “алдыңкы өзөктүк илимпоздор” деп сүрөттөгөн.
Ферейдун Аббаси мурда Иран парламентинин мүчөсү болгон. Ал 2011-2013-жылдары Ирандын Атомдук энергия уюмун (AEOI) жетектеген жана 2010-жылы өлтүрүү аракетинен аман калган.
Мухаммед Мехди Техранчи теоретикалык физик болгон жана Ирандын Ислам Азад университетинин жетекчиси болуп иштеген. Ал 2020-жылдын март айында АКШнын “улуттук коопсуздукка же тышкы саясатка каршы иш-аракеттерди жүргүзгөндөр” тизмесине киргизилген.
Абдул Хамид Минучехр Шахид Бехешти университетинин өзөктүк инженерия факультетинин башчысы болгон. Ал факультеттин билим берүү жана изилдөө программаларын түзүүдө маанилүү роль ойногон.
Ахмед Реза Золфагари Шахид Бехешти университетинин өзөктүк инженерия профессору болгон. Минучехр жана Золфагари улуттук стратегиялык долбоорлорго активдүү катышкан.
Амир Хуссейн Фагихи Шахид Бехешти университетинин өзөктүк профессору болгон. Ал AEOIнын вице-президенти жана Өзөктүк илим жана технология изилдөө институтунун башчысы болуп иштеген. Ал Ирандын жаңы өзөктүк технологияларын өнүктүрүүдө жана илимий-изилдөө инфраструктурасын бекемдөөдө маанилүү роль ойногон.
Саид Боржи Малек Аштар технология университетинде механикалык инженерия жана материалдар инженериясы (катуу заттар) боюнча изилдөөчү болгон. Ал 2020-жылы Израиль тарабынан өлтүрүлгөн ирандык өзөктүк илимпоз Мохсен Фахризаде менен кызматташкан.
Моталлебзаде жана анын жубайы акыркы чабуулдарда каза тапкан. Ошондой эле физика боюнча адис Мансур Асгари жана механика боюнча адис Али Бахуэй Катирими тууралуу маалымат аз.
