Түркия Республикасынын Президенти Режеп Таййип Эрдоган Бириккен Улуттар Уюмунун 81-Башкы Ассамблеясында сөз сүйлөдү. Эрдогандын сөзү Палестина, БУУнун реформасы, аймактык чыр-чатактар, климаттын өзгөрүшү жана жасалма интеллект маселелерине арналды.
«Биз Палестина элинин күрөшүн жарыялоону улантабыз»
Эрдоган Палестинанын президенти Махмуд Аббастын Башкы Ассамблеяга эки жыл катары менен катыша албаганын сынга алды. Ал Түркия эркин жана эгемендүү Палестина мамлекетинин үнү бойдон кала берерин билдирди жана Палестинаны тааный элек өлкөлөрдү өз чечимдерин кайра карап чыгууга чакырды.
«Адамзат ал күчтүү эрк ишке аша турган күндү күтүп жатат»
БУУ түзүлгөндөн 81 жыл өткөндөн кийин да дүйнө дагы эле согуш жана чыр-чатактар менен бетме-бет келип жатканын белгилеген Эрдоган акыркы 12 айда 60тан ашык чыр-чатак жана согуш болгонун айтты.
«Газа - биздин замандын эң адамгерчиликсиз концлагери»
Эрдоган Газадагы кырдаалга көңүл буруп, миңдеген адамдардын өмүрү кыйылганын, көптөгөн адамдар жер которуп кеткенин жана ооруканаларда күйүүчү майдын жетишсиздиги катуу сезилип жатканын билдирди. Ал Батыш Шериада конуштардын чабуулдары көбөйүп, Кудстагы ыйык жерлерге кирүүгө тыюу салынганын айтты.
«БУУ өз милдеттерин аткара албай калды»
Эрдоган БУУнун чыр-чатак аймактарында натыйжасыз иштеп жатканын жана эл аралык системага болгон ишенимди калыбына келтирүү керектигин билдирди.
«Коопсуздук Кеңеши «дүйнө бештен чоң» деген принципке ылайык реформаланышы керек»
Эрдоган БУУнун Коопсуздук Кеңешинин түзүмүн реформалоо керектигин айтып, эл аралык укукту бардыгына бирдей колдонууга, аймактык менчикке, ачык дипломатияга жана кирешелердин теңдигин бекемдөөгө чакырды.
«Газаны калыбына келтирүүнү кечиктирбестен башташыбыз керек»
Эрдоган Газаны калыбына келтирүү башталышы керек экенин жана 1967-жылдагы чек аралардын ичинде Чыгыш Кудс борбору болгон көз карандысыз Палестина мамлекети түзүлүшү керек экенин айтты.
«Кара деңиздеги коммерциялык кемелерге кол салуулар кабыл алынгыс»
Орусия менен Украинанын ортосундагы согушту токтотуу үчүн байланыштар уланып жатканын белгилеген Эрдоган, Кара деңиздеги коммерциялык кемелерге кол салуулар ким тарабынан жасалганына карабастан кабыл алынгыс экенин айтты.
«Түркия туруктуулук аралы бойдон калууда»
Түркия Европанын коопсуздугунда маанилүү ролду ойной турганын белгилеген Эрдоган Түркиянын Балкан, Түштүк Кавказ, Сирия, Ирак жана Африкадагы окуялар боюнча дипломатиялык демилгелерин түшүндүрдү.
«Биз COP31 саммитин Анталияда өткөрөбүз»
Эрдоган Түркия COP31 саммитин өткөрөрүн жана климаттык адилеттүүлүк күн тартибинин борборунда болорун айтты. Ал «Нөлдүк калдык» кыймылы глобалдык маалымдуулук кампаниясына айланганын белгиледи.
«Жасалма интеллект боюнча эл аралык конвенцияны даярдоо маанилүү»
Эрдоган Социалдык медиадагы дезинформация жана жасалма интеллекттин тобокелдиктерине көңүл буруп, жасалма интеллект үчүн эл аралык жалпы укуктук база түзүлүшү керектигин билдирди.
«Эң кыйыны - ошол караңгылыкты жарыктандыруу үчүн шам жагуу»
Эрдоган дүйнө бир жагынан чыр-чатак жана обочолонуу, экинчи жагынан адилеттүүлүк, тилектештик жана жалпы эрктин ортосунда тандоого туш болуп жатканын айтып, Түркия экинчи жолду тандап алганын кошумчалады.
