Европа Кеңеши менен Европа Парламенти 2027-жылга чейин Россиядан келген жаратылыш газын этап-этабы менен алып келүүнү токтотуу боюнча убактылуу келишимге жетишти.
Кеңеш шаршемби күнкү билдирүүсүндө: "Макулдашуу суюлтулган жаратылыш газын (LNG) жана куур аркылуу келген газды импорттоого акырындык менен жана юридикалык жактан милдеттүү тыюу салууну киргизет; толук тыюу салуу тиешелүүлүгүнө жараша 2026-жылдын аягынан жана 2027-жылдын күзүнөн баштап күчүнө кирет",- деп билдирди.
Убактылуу макулдашуу Европа Биримдигинин энергия рыногун «чыдамдуу» жана «көз карандысыз» кылууну көздөйт.
Кеңеш ошондой эле: "Мыйзам чыгаруучу органдар келишим күчүнө киргенден алты жума өткөндөн кийин Россиянын түтүк газ жана суюлтулган жаратылыш газын импорттоого тыюу салынарын, ал эми учурдагы келишимдер үчүн өткөөл мезгилдин киргизилерин ырастады”,- деп кошумчалады.
Макулдашуу бардык мүчө мамлекеттерден газ менен камсыздоону кантип диверсификациялоо боюнча улуттук пландарын жана кандай кыйынчылыктарга туш болууну күтүшөрүн деталдуу түрдө көрсөтүүнү талап кылат; максат - белгиленген мөөнөттөрдө Россиядан газ импортун толугу менен токтотуу.
"Ошол эле учурда, келишим Комиссиянын көзөмөлүн күчөтөт; мүчө мамлекеттерден мыйзам күчүнө киргенден кийин бир айдын ичинде Комиссияга орус газын жеткирүү келишимдери же улуттук мыйзамдык тыюу салуулар жөнүндө маалымат берүүнү талап кылат", - деп айтылат билдирүүдө.
Кеңеш жана парламент мүчө мамлекеттердин биринин же бир нечесинин энергия менен камсыз болушуна коркунуч келтирген күтүүсүз окуялар болгон учурда келишимди убактылуу токтото турууга мүмкүндүк берген "токтото туруу пунктун" сактап калды.
Комиссиянын импортко тыюу салууну качан алып сала ала тургандыгы боюнча эрежелер дагы катаалдаштырылды; бул өзгөчө кырдаал жарыялаган мүчө мамлекетте, кыска мөөнөттүү жана кыска мөөнөттүү камсыздоо келишимдери үчүн гана зарыл болгон учурларда чектелет.
Убактылуу келишим расмий түрдө кабыл алынганга чейин Кеңештин жана Парламенттин бекитүүсүн күтөт.
Өткөөл процесс
Тыюу салуу Москванын газ менен камсыздоону курал катары колдонуусунан кийин Европа Биримдигинин Россиянын энергетикасына көз карандылыгын азайтууга багытталган REPowerEU планынын бир бөлүгү.
Даниянын климат министри Ларс Агаард келишимди:"Европа Биримдигинин орус газына көз карандылыгын токтотуу жана энергетикалык коопсуздукту камсыз кылуу үчүн маанилүү кадам",- деп мүнөздөдү.
«Бул биздин коопсуздугубузду чыңдоого жана энергия менен камсыздоону коргоого татыктуу экенибизди көрсөтүүдө”,- деди.
Басма сөздүн билдирүүсүнө ылайык, 2025-жылдын 17-июнуна чейин кол коюлган кыска мөөнөттүү келишимдер үчүн суюлтулган жаратылыш газына тыюу салуулар 2026-жылдын 25-апрелинен тартып, ал эми куурларга чектөөлөр 2026-жылдын 17-июнунан тартып күчүнө кирет.
Узак мөөнөттүү суюлтулган жаратылыш газы келишимдерине 2027-жылдын 1-январынан тартып тыюу салынат, ал эми куур келишимдерине 2027-жылдын 30-сентябрынан тартып же эң кеч 2027-жылдын 1-ноябрынан тартып тыюу салынат.
Учурдагы келишимдерге тар операциялык себептерден улам гана өзгөртүү киргизүүгө уруксат берилет, бул тыюу салуу Россиядан келүүчү газдын көлөмүн көбөйтүүгө жол бербейт.
Импорт Европа Комиссиясы тарабынан көзөмөлдөнөт, ал негизги газ экспорттоочу өлкөлөр же орус газына чектөө киргизгендер үчүн жеңилдиктерди камтыган алдын ала уруксат берүү системасы аркылуу ишке ашырылат.
