Венгриянын Бач-Кишкун аймагындагы Бугач шаарында өткөн "Улуу Хун-Түрк курултайынын" расмий ачылыш аземинде профессор, доктор Күршад Зорлу катышуучуларга кайрылды.
Бул иш-чарага дүйнөнүн ар тарабынан жана түрк дүйнөсүнүн жүрөгүнөн миңдеген адамдар катышып жатканын айткан Зорлу: "Мен сөзүмдү дос жана бир тууган Түркиядан абдан маанилүү жана чын жүрөктөн чыккан салам айтуу менен баштайм. Сиздерге Түркия Республикасынын Президенти, урматтуу Режеп Таййип Эрдогандын саламын алып келдим", - деди.
Зорлу Туран курултайы үчүн Венгрия түздүгүнүн түшүмдүү жана ыйык жерлеринде чогуу болушканын айтып, мындай деп кошумчалады: "Бул катардагы жер жана география эмес. Бул Улуу Хун империясынын жана Азиянын талааларынан келип, Дунайдын сууларынан ат минип, Европада жаңы жол ачкан Аттиланын изин алып жүргөн эскерүү жайы. Биз кылымдар бою географиялык жактан бөлүнгөн, бирок руху, каны, тили жана эс тутуму эч качан бөлүнбөгөн улуу үй-бүлөнүн кайрадан биригүүсүнө күбө болуп жатабыз".
Зорлу, Борбордук Азиядан Венгрияга чейин созулган тарыхый процесс эки элдин ортосундагы орток келип чыгыштын, ошондой эле маданий жана тилдик байланыштардын калыптанышына негиз түзгөнүн эске салып, бул кырдаал түрк-венгер мамилелерине бүгүнкү күнгө чейин маанисин сактап калган күчтүү тарыхый тереңдик бергенин белгиледи.
Зорлу алар Аттиланын эрдигин жана Билге Кагандын мамлекеттик ишмердүүлүгүн жана салттарын кабыл алып, келечекке карай бара жатышканын баса белгиледи.
«Бүгүн 8 мамлекеттен турган ТМУнун экономикалык көлөмү 2,6 триллион долларга жетти»
Зорлу Гази Мустафа Кемал Ататүрктүн 1932-жылдагы сөздөрүн эскерип, мындай деди: «Ататүрк: «Түрктөр жана венгрлер эки бир тууган эл. Тилдери, маданияттары жана теги бар эки бир тууган эл...» деп айткан». Бүгүн биз венгр досторубуздун катышуусунда Европанын борборунда ушундай жолугушуу өткөрүп жатканыбыз биз үчүн бул куттуу сапардын символу».
Зорлу дүйнө олуттуу кыйынчылыктарды, экономикалык жана саясий төңкөрүштөрдү башынан өткөрүп жатканын белгилеп, Түрк мамлекеттер уюму (ТМУ) дүйнөлүк тынчтыкка жана бейпилдикке салым кошуу үчүн келечекке ишенимдүү бара жатканын билдирди.
Зорлу ТМУнун (Түрк мамлекеттер уюмунун) бул тарыхый биримдигинин тарыхый бурулуш учурларынын бири 29-30-октябрда Анкарада болорун баса белгилеп, мындай деди: "Бүгүнкү күндө 8 мамлекетти камтыган бул уюмдун экономикалык көлөмү 2,6 триллион долларга жетти. Эгерде биз биримдигибизди сактасак, 2030-жылга чейин дүйнөдөгү алдыңкы 10 экономиканын бири болобуз. Болжол менен 200 миллион калкыбыз менен ТМУ Европа менен Чыгыштын ортосундагы тынчтыктын, бейпилдиктин жана гүлдөп-өнүгүүнүн борбору катары келечекке карай бара жатат. Хунндар менен Көктүрктөрдү тарыхта бөлүп кароого мүмкүн болбогондой эле, бүгүн Түркияны Венгриядан таптакыр бөлүп кароого болбойт".
Зорлу улуу ойчул Исмаил Гаспыралынын белгилүү урааны болгон "тилде, пикирде жана иште биримдик" дегенге кайрылып, бул жөн гана каалоо эмес, аны этап-этабы менен ишке ашырууну улантып жатканын белгиледи.
Зорлу, Түркияда TÜDSES (Түрк дүйнөсүнүн жарандык коомун колдоо системасы) деген аталыш менен түрк дүйнөсүнүн санариптик платформасы түзүлгөнүн эскерип: «Мен баарын муну мобилдик түзмөктөрүнө жүктөп алып, бүтүндөй түрк дүйнөсү чогулган бул санариптик платформада, TÜDSESте жолугушууга чакырам», - деди.
Зорлу бул улуу жыйындын ишке ашышына салым кошкондордун баарына, айрыкча Венгриянын Туран фондунун президенти Андраш Бирого, ошондой эле фонддун башка кызматкерлерине, бардык венгр мамлекеттик кызматкерлерине жана катышуучуларына ыраазычылык билдирди.
Зорлу ачылыш аземинин алдында AA жана TRTге атайын билдирүү жасап, түрк тарыхынын тереңдигин түшүнүү жана Түркиянын Чыгыш менен Батыштын ортосундагы көпүрө катары ролун дагы бир жолу түшүнүү үчүн абдан маанилүү жыйынга катышып жатышканын баса белгиледи.
Зорлу бул көптөн бери уланып келе жаткан, Улуу Хун-Түрк курултайы деп аталган жана Түрк дүйнөсүнүн бардык булуң-бурчунан келген катышуучулар менен өткөн курултайга катышканын айтып, мындай деп кошумчалады: "Түрк дүйнөсүндөгү өнүгүүлөрдө, айрыкча TМУга 8 түрк мамлекетинин кошулушу жана анын күчүнүн өсүшү менен Венгрия, албетте, абдан маанилүү позицияны ээлейт. (Венгрия) Түрк дүйнөсүнүн Батышка ачылган терезеси болуп саналат. Түркияны Европанын Түрк дүйнөсүнө жана Чыгышка ачылган терезеси катары сүрөттөгөндө, бул тарыхыбыздын биримдиги жана бүгүнкү күндүн зарылдыгы жагынан алганда чындап эле абдан маанилүү жолугушуу жана биримдик".
«Венгрия жана Түркия Түрк дүйнөсүнүн маанилүү күч борборлорунан болуп кала берет»
Зорлу мындай иш-чаралар аркылуу Түркия менен Венгриянын мамилелери, түрк-мажар достугу жана Венгриянын түрк дүйнөсүндөгү мааниси бара-бара өсө берээрин айтты.
Зорлу Венгриянын, айрыкча 2018-жылы ТМУга байкоочу мүчө болуп кошулгандан кийин уюмдун жаңы бир көз карашка ээ болгонун белгилеп, Түркия жана Президент Эрдоган Венгрияга чоң маани берип жатканын баса белгиледи.
Зорлу «COP31 саммитинде, өзгөчө Европада жана Венгрияда учурдагы суу менен кургакчылык маселелери боюнча да биргеликте иш алып барууга муктажбыз. Ал жакта ушул багытта абдан күчтүү саммит өтөт. Экология, шаар куруу жана климаттын өзгөрүүсү боюнча министрибиздин чакыруусу менен, тилекке каршы, бардык тармактарда кызматташтыгыбызды арттырабыз. Транспорт жана энергетика боюнча негизги сызыктарда Венгрия жана Түркия түрк дүйнөсүнүн маанилүү күч борборлорунун бири болуп кала берет», — деди.
Венгрияда Түркияга болгон сүйүү түрк жарандарына караганда дагы күтүлгөндөн жогору экенин белгилеген Зорлу, бул аймакта Түркия менен Венгриянын мамилелеринин бекемдөшү жана жакындашуусу жергиликтүү тургандардын чоң ыраазычылыгын жаратканын айтты.
Зорлу ТИКА, Юнус Эмре Институту жана башка түрк уюмдарынын бул жакта иш-чараларын көбөйтүүсү менен Түркия менен Венгриянын, Европанын жана Батыш менен Чыгыштын жакындашуусу күчөй турганын, бул иш-чараларды колдоону улантарын кошумчалады.
Эки күн мурун башталган жана хун менен түрк утууктуу чыгыштарынан келген коомчулуктарды бириктирүүгө багытталган Улуу Хун-Түрк Курултайы эртең аяктайт
